
Chăm sóc da, tóc và mắt sau khi bơi hồ bơi: giảm tác động của clo mùa hè
DS. Trần Quốc Huy
Giới thiệu
Bơi lội là môn vận động được yêu thích nhất mùa hè: mát mẻ, phù hợp nhiều lứa tuổi và tốt cho tim mạch, cơ xương khớp. Tuy nhiên, sau vài buổi bơi liên tục, nhiều người nhận thấy da căng khô, tóc xơ cứng khó chải, mắt đỏ và cộm nhẹ. Nguyên nhân phần lớn đến từ clo — chất khử trùng cần thiết để giữ nước hồ bơi sạch khuẩn, nhưng đồng thời cũng lấy đi lớp dầu tự nhiên bảo vệ da và tóc. Tin tốt là chỉ với vài thói quen đơn giản trước và sau khi bơi, bạn hoàn toàn có thể giảm đáng kể các khó chịu này mà không phải từ bỏ niềm vui bơi lội.
Vì sao nước hồ bơi làm khô da, xơ tóc và cay mắt?
Clo được thêm vào nước hồ bơi để tiêu diệt vi khuẩn và vi sinh vật gây bệnh — đây là biện pháp cần thiết được CDC khuyến nghị để phòng bệnh lây qua nước ở hồ bơi công cộng. Tuy nhiên, clo cũng là chất oxy hóa: khi tiếp xúc lâu, nó làm mất lớp dầu tự nhiên (bã nhờn) trên bề mặt da và lớp lipid bảo vệ thân tóc, khiến da mất nước nhanh hơn và tóc trở nên khô xốp, dễ gãy rối.
Cảm giác cay mắt sau khi bơi thường không phải do clo đơn thuần mà do chloramine — hợp chất sinh ra khi clo phản ứng với mồ hôi, kem chống nắng và chất bẩn từ người bơi. Theo CDC, mùi 'clo' nồng ở hồ bơi thực chất là mùi chloramine, và nồng độ chloramine cao còn cho thấy nước hồ cần được xử lý thêm. Người có cơ địa da khô, viêm da cơ địa hoặc đeo kính áp tròng thường nhạy cảm hơn với các tác động này.
Chăm sóc da sau khi bơi
Việc quan trọng nhất cần làm ngay sau khi rời hồ bơi là tắm lại bằng nước sạch và sữa tắm dịu nhẹ trong vòng vài phút, để loại bỏ clo và chloramine còn bám trên da. Ưu tiên nước mát hoặc ấm nhẹ; nước quá nóng sẽ làm da mất nước thêm.
Sau khi tắm, lau khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm (thấm, không chà xát) rồi thoa kem dưỡng ẩm khi da còn hơi ẩm — đây là thời điểm dưỡng ẩm hiệu quả nhất theo khuyến nghị của Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD). Nên chọn kem dưỡng không hương liệu, chứa các thành phần như glycerin, ceramide hoặc petrolatum. Với vùng da dễ khô như cẳng chân, khuỷu tay, có thể thoa lặp lại buổi tối.
Nếu da xuất hiện mẩn đỏ, ngứa nhiều hoặc nổi sẩn sau khi bơi, hãy ngừng bơi vài ngày và theo dõi; tình trạng kéo dài cần được bác sĩ da liễu thăm khám.
Chăm sóc tóc: trước và sau khi xuống nước
Tóc khô xơ sau khi bơi có thể giảm đáng kể nếu bạn chuẩn bị trước. Mẹo đơn giản được nhiều chuyên gia da liễu gợi ý: làm ướt tóc bằng nước sạch trước khi xuống hồ. Tóc đã no nước sạch sẽ hấp thụ ít nước hồ chứa clo hơn. Đội mũ bơi silicone giúp bảo vệ thêm một lớp, đặc biệt với tóc nhuộm hoặc tóc đã hư tổn.
Sau khi bơi, gội đầu sớm bằng dầu gội dịu nhẹ để loại bỏ clo bám trên tóc, sau đó dùng dầu xả hoặc kem ủ dưỡng ẩm, tập trung vào thân và ngọn tóc. Người bơi thường xuyên (từ 3 buổi mỗi tuần trở lên) có thể cân nhắc dầu gội dành cho tóc khô, hư tổn hoặc loại chuyên dùng cho người bơi. Hạn chế sấy nhiệt cao và duỗi, uốn trong giai đoạn tóc đang khô yếu.
Mắt đỏ, cộm sau khi bơi: xử trí thế nào?
Mắt đỏ nhẹ, cộm hoặc chảy nước mắt sau khi bơi thường do kích ứng kết mạc bởi chloramine trong nước, và đa số tự hết trong vài giờ. Bạn có thể rửa mắt nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý 0,9% và chớp mắt tự nhiên để làm trôi chất kích ứng; không dụi mắt vì dễ làm tổn thương thêm.
Nếu mắt khô, cộm kéo dài, nước mắt nhân tạo (không kê đơn) có thể giúp làm dịu và phục hồi độ ẩm bề mặt nhãn cầu. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và hỏi dược sĩ nếu bạn đang dùng thuốc nhỏ mắt khác.
Người đeo kính áp tròng lưu ý: tháo kính trước khi bơi hoặc dùng kính bơi kín. Bơi khi đang đeo kính áp tròng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng giác mạc — một biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng đã được các tổ chức nhãn khoa cảnh báo. Cách phòng ngừa chủ động nhất cho mắt vẫn là đeo kính bơi vừa khít ngay từ đầu.
Phòng ngừa: 5 thói quen trước khi bơi
Chuẩn bị đúng trước khi xuống nước giúp giảm phần lớn tác động của clo:
- Tắm tráng nước sạch trước khi vào hồ. Da và tóc ướt nước sạch sẽ hút ít nước clo hơn; đây cũng là quy tắc vệ sinh chung giúp giảm chloramine trong hồ bơi.
- Thoa kem chống nắng chống nước trước khi bơi ngoài trời ít nhất 15 phút, ưu tiên SPF 30 trở lên.
- Đội mũ bơi, đeo kính bơi để hạn chế tiếp xúc trực tiếp của tóc và mắt với nước hồ.
- Uống đủ nước trước và sau khi bơi — cơ thể đủ nước giúp da bớt khô.
- Chọn hồ bơi được xử lý nước tốt: nước trong, không có mùi hắc nồng khó chịu; mùi 'clo' quá nồng thực ra là dấu hiệu nước nhiều chloramine.
Khi nào cần đi khám?
Đa số khó chịu về da, tóc, mắt sau khi bơi đều nhẹ và tự cải thiện. Tuy nhiên, bạn nên đi khám khi có các dấu hiệu sau:
- Mắt đỏ, đau nhức, nhìn mờ hoặc nhạy cảm ánh sáng kéo dài quá 24 giờ, đặc biệt ở người đeo kính áp tròng.
- Da nổi mẩn đỏ lan rộng, ngứa dữ dội, phồng rộp hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng (sưng, nóng, chảy dịch).
- Trẻ nhỏ quấy khóc, dụi mắt liên tục hoặc phát ban nhiều sau khi bơi.
- Ngứa tai, đau tai hoặc chảy dịch tai sau khi bơi — có thể là viêm tai ngoài, cần bác sĩ đánh giá.
- Các triệu chứng hô hấp như ho, khò khè xuất hiện thường xuyên khi ở khu vực hồ bơi trong nhà.
Lưu ý quan trọng
Kem dưỡng ẩm, dầu gội và nước mắt nhân tạo là các sản phẩm chăm sóc hỗ trợ, không điều trị bệnh lý da liễu hoặc nhãn khoa. Người có bệnh da mạn tính (viêm da cơ địa, vảy nến), bệnh mắt đang điều trị, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng sản phẩm mới. Không dùng chung khăn, kính bơi với người khác để tránh lây nhiễm. Nếu triệu chứng không cải thiện sau vài ngày chăm sóc tại nhà, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Câu hỏi thường gặp
Có cần tắm lại ngay sau khi bơi không?
Có. Tắm lại bằng nước sạch và sữa tắm dịu nhẹ ngay sau khi bơi giúp loại bỏ clo, chloramine bám trên da và tóc, giảm khô da và kích ứng. Sau đó nên thoa kem dưỡng ẩm khi da còn hơi ẩm.
Mắt đỏ sau khi bơi có nguy hiểm không?
Thường không. Mắt đỏ nhẹ do kích ứng chloramine đa số tự hết trong vài giờ. Có thể rửa mắt bằng nước muối sinh lý và dùng nước mắt nhân tạo nếu cộm khô. Nếu đau nhức, nhìn mờ hoặc kéo dài quá 24 giờ, cần khám bác sĩ mắt.
Làm sao để tóc không bị xơ cứng khi bơi thường xuyên?
Làm ướt tóc bằng nước sạch và đội mũ bơi trước khi xuống hồ, gội đầu sớm sau khi bơi bằng dầu gội dịu nhẹ kèm dầu xả dưỡng ẩm, hạn chế sấy nhiệt cao trong giai đoạn tóc khô yếu.
Người viêm da cơ địa có nên đi bơi không?
Nhiều người viêm da cơ địa vẫn bơi được nếu da đang ổn định. Nên tắm tráng trước, tắm sạch và dưỡng ẩm kỹ ngay sau khi bơi. Nếu da đang trong đợt bùng phát hoặc có vết thương hở, nên tạm hoãn và hỏi ý kiến bác sĩ da liễu.
Sản phẩm khuyên dùng
Cần tư vấn từ dược sĩ?
Miễn phí, trực tuyến 24/7
DS. Trần Quốc Huy
Dược sĩ Đại học
Chuyên gia tư vấn sử dụng thuốc an toàn, tương tác thuốc và dược lâm sàng tại nhà thuốc cộng đồng.