10 Dấu Hiệu Tiểu Đường Sớm Bạn Không Nên Bỏ Qua

Một trong những dấu hiệu sớm nhất của tiểu đường là khát nước tăng đột ngột và đi tiểu thường xuyên hơn bình thường.

Tại sao điều này xảy ra? Khi mức glucose máu cao, thận không thể hấp thụ glucose hết. Glucose dư thừa được loại bỏ qua nước tiểu, nhưng glucose lôi theo nước từ các tế bào. Điều này khiến bạn đi tiểu thường xuyên hơn. Đồng thời, vì cơ thể mất nước, bạn cảm thấy khát hơn bình thường.

Tín hiệu cảnh báo:

• Đi tiểu đêm hơn 2-3 lần/tuần (điều này gọi là nocturia)
• Khát nước thường xuyên dù đã uống nước
• Tăng lượng nước tiểu (trên 2 lít/ngày thay vì bình thường 1-1.5 lít)
• Nước tiểu có mùi ngọt hoặc ngô ngay (do glucose)

Lưu ý: Đi tiểu thường xuyên có thể do nhiều nguyên nhân khác (nhiễm trùng tiết niệu, bệnh thận, những loại thuốc nhất định). Tuy nhiên, nếu kèm theo những dấu hiệu khác trong bài viết này, hãy kiểm tra glucose.

Mệt mỏi không lý do là một dấu hiệu phổ biến của tiểu đường sớm mà nhiều người bỏ qua.

Tại sao điều này xảy ra? Mục đích của insulin là giúp glucose vào tế bào để tạo năng lượng. Khi cơ thể kháng insulin, glucose không vào tế bào được, nên tế bào thiếu "nhiên liệu". Kết quả là bạn cảm thấy mệt mỏi liên tục, ngay cả sau khi ngủ đủ.

Tín hiệu cảnh báo:

• Mệt mỏi không lý do, kéo dài ngày, tuần hoặc tháng
• Thiếu động lực làm những việc bạn thường thích
• Cảm thấy "không có năng lượng" dù bạn đã ăn và ngủ đủ
• Khó tập trung hoặc "sương mù" tâm thần

Lưu ý: Mệt mỏi có thể do thiếu ngủ, căng thẳng, hoặc các bệnh khác. Nhưng nếu nó kéo dài và kèm theo các dấu hiệu khác (đi tiểu thường, khát nước), hãy kiểm tra glucose.

Cơn đói tăng lên là một dấu hiệu lạ của tiểu đường sớm. Bạn cảm thấy luôn đói, thậm chí sau khi vừa ăn.

Tại sao điều này xảy ra? Khi glucose không vào tế bào được, các tế bào cảm thấy "thiếu glucose" và gửi tín hiệu cho não yêu cầu thêm thức ăn. Bây giờ bạn vừa ăn glucose nhưng nó không được sử dụng, vừa có cơn đói. Đó là một vòng lặp khó thoát.

Tín hiệu cảnh báo:

• Cơn đói tăng lên, thường xuyên
• Ăn nhiều nhưng vẫn không cảm thấy no
• Khó kiểm soát cân nặng, hoặc tăng cân mặc dù bạn "không ăn gì hơn bình thường"
• Thèm những đồ ngọt hoặc carbohydrate nhiều hơn bình thường

Mối liên hệ với cân nặng: Một số người với tiểu đường sớm tăng cân bất thường, đặc biệt xung quanh bụng. Đây là do insulin cao (cơ thể sản xuất nhiều insulin hơn để bồi bổ insulin kháng), và insulin thúc đẩy lưu giữ chất béo.

Nếu bạn để ý rằng những vết cắt, vết xước, hoặc thậm chí những vết mụn trở nên lành chậm hơn bình thường, đây có thể là dấu hiệu của glucose cao.

Tại sao điều này xảy ra? Glucose cao làm hạn chế quá trình lành vết thương bằng nhiều cách:

1. Glucose cao gây viêm, làm giảm khả năng chữa lành của cơ thể
2. Glucose cao ảnh hưởng đến tuần hoàn, hạn chế mang oxy đến vết thương
3. Glucose cao làm suy yếu hệ thống miễn dịch, khiến các nhiễm trùng dễ dàng xâm nhập

Tín hiệu cảnh báo:

• Vết thương hoặc vết cắt lành trong nhiều tuần hoặc tháng
• Nhiễm trùng lặp lại (nấm, nhiễm trùng tiết niệu, nhiễm trùng da)
• Những vết mụn hoặc vết trầy trước đó nhanh chóng lành bây giờ lành chậm
• Các vết thương nhỏ có dấu hiệu nhiễm trùng (sưng, đỏ, mủ)

Lưu ý đặc biệt cho chân: Đối với tiểu đường, vết thương chân có thể trở nên nghiêm trọng nếu không điều trị. Kiểm tra chân của bạn hàng ngày cho bất kỳ vết cắt, vết bầm, hoặc đỏ.

Thay đổi thị lực có thể xảy ra khi glucose cao.

Tại sao điều này xảy ra? Glucose cao làm thay đổi hình dáng và độ linh hoạt của thể thủy tinh (phần trong mắt giúp tiêu cự). Điều này gây mờ mắt tạm thời. Nếu glucose cao kéo dài, nó có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong mắt (retinopathy), dẫn đến mất thị lực.

Tín hiệu cảnh báo:

• Nhìn mờ đột ngột (không do thay đổi độ mắt)
• Khó nhìn rõ vật thể, đặc biệt là ở khoảng cách
• Nhìn thấy những đốm hoặc sợi chuyển động trước mắt (floaters)
• Khó chuyển đổi từ ánh sáng sang bóng (như vào công ty từ ngoài trời)

Khi cần khám bác sĩ: Nếu bạn có thay đổi thị lực đột ngột, hãy gặp bác sĩ mắt hoặc bác sĩ tổng quát ngay. Thay đổi thị lực có thể do nhiều nguyên nhân, nhưng nếu kèm theo các dấu hiệu khác, hãy kiểm tra glucose.

Cảm giác tê bao hoặc châm chích ở tay, ngón tay, chân hoặc ngón chân có thể là dấu hiệu của tổn thương thần kinh do glucose cao kéo dài.

Tại sao điều này xảy ra? Glucose cao làm tổn thương các sợi thần kinh, đặc biệt là các sợi thần kinh nhỏ. Điều này gọi là neuropathy tiểu đường và là một trong những biến chứng phổ biến nhất.

Tín hiệu cảnh báo:

• Tê bao hay châm chích ở ngón chân hoặc bàn chân (thường là đầu tiên)
• Cảm giác như "kim châm" hay "châm chích" không rõ nguyên nhân
• Giảm cảm giác trong chân (không cảm thấy được các kích thích nhẹ)
• Đau nhức hoặc cảm giác đốt ở chân, đặc biệt về đêm
• Tương tự có thể xảy ra ở tay và ngón tay

Tại sao điều này đáng lo ngại: Neuropathy có thể dẫn đến loét chân hoặc cần phải cắt bỏ, trong các trường hợp nặng. Đó là tại sao phát hiện sớm rất quan trọng.

Nhiễm trùng nấm lặp lại hoặc kéo dài có thể là dấu hiệu của glucose cao.

Tại sao điều này xảy ra? Nấm (như Candida) yêu thích glucose cao. Nước tiểu của người tiểu đường có glucose cao, tạo môi trường lý tưởng cho nấm phát triển. Đó là tại sao phụ nữ tiểu đường thường bị nhiễm trùng nấm âm đạo, và nam giới có thể bị tổn thương ở dương vật.

Tín hiệu cảnh báo:

• Nhiễm trùng nấm tái phát (hơn 1 lần/năm)
• Nấm kéo dài mặc dù điều trị
• Nhiễm trùng nấm ở các vùng ấm, ẩm (miệng, vùng sinh dục, dưới vú ở nữ)
• Ngứa hoặc cảm giác tổn thương ở vùng sinh dục

Lưu ý: Nấm có thể do nhiều nguyên nhân khác, nhưng nếu bạn có nhiễm trùng lặp lại, kiểm tra glucose nên được xem xét.

Tiểu đường thường đi kèm với huyết áp cao và cholesterol cao. Nếu bạn có cả hai, nguy cơ tiểu đường tăng lên đáng kể.

Tại sao liên quan? Kháng insulin (quá trình cơ bản ở tiểu đường) làm tăng huyết áp và cholesterol. Cơ thể sản xuất nhiều insulin hơn, insulin dư thừa làm tổn thương các mạch máu, gây viêm, và tăng cholesterol. Đó là tại sao phòng ngừa tiểu đường thường cũng bao gồm quản lý huyết áp và cholesterol.

Tín hiệu cảnh báo:

• Huyết áp tăng cao (trên 130/80 mmHg)
• Cholesterol cao hoặc HDL ("cholesterol tốt") thấp
• Triglycerides cao (một loại chất béo trong máu)

Khi cần kiểm tra: Nếu bạn có huyết áp cao hoặc cholesterol cao, bác sĩ thường khuyến cáo kiểm tra glucose hoặc HbA1c để loại trừ tiểu đường hoặc tiền tiểu đường.

Tiểu đường sớm có thể ảnh hưởng đến não và tâm trạng.

Tại sao điều này xảy ra? Não phụ thuộc rất nhiều vào glucose và hoạt động phù hợp khi glucose cân bằng. Khi glucose cao hoặc không ổn định, não không hoạt động tối ưu. Ngoài ra, viêm liên quan đến tiểu đường có thể ảnh hưởng đến tâm trạng.

Tín hiệu cảnh báo:

• Khó tập trung hoặc "sương mù" tâm thần
• Thay đổi tâm trạng (trở nên dễ cáu dỗi, buồn bã)
• Lo lắng tăng lên
• Trí nhớ tạm thời kém

Lưu ý: Các vấn đề này có thể do căng thẳng, thiếu ngủ, hoặc các tình trạng sức khỏe tâm thần khác. Tuy nhiên, nếu chúng xảy ra cùng với các dấu hiệu khác trong bài viết này, kiểm tra glucose.

Nếu bạn có một hoặc nhiều dấu hiệu được liệt kê ở trên, hãy gặp bác sĩ. Bác sĩ sẽ:

Hỏi tiền sử:

• Các triệu chứng bắt đầu từ khi nào
• Có tiền sử gia đình tiểu đường không
• Mức cân nặng và hoạt động vật lý

Kiểm tra:

• Đo chiều cao, cân nặng, huyết áp
• Kiểm tra glucose lúc đói
• Kiểm tra HbA1c (chỉ số glucose 3 tháng)
• Kiểm tra cholesterol và triglycerides

Có thể yêu cầu:

• Test dung nạp glucose (OGTT)
• Kiểm tra thận và gan
• Kiểm tra mắt (đặc biệt nếu có dấu hiệu thị lực)

Đừng chờ đợi nếu:

• Bạn có hơn 3 dấu hiệu trong bài viết
• Tiền sử gia đình tiểu đường và bạn trên 45 tuổi hoặc thừa cân
• Bạn đã được chẩn đoán tiền tiểu đường
• Bạn có huyết áp cao hoặc cholesterol cao

Phát hiện sớm là chìa khóa. Tiểu đường giai đoạn sớm có thể được cản phòng hoặc đảo ngược với thay đổi lối sống hoặc thuốc.

Nguồn tham khảo

• World Health Organization — Diabetes
• American Diabetes Association
• Mayo Clinic — Diabetes
• Bộ Y tế Việt Nam — Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường

Thông tin tham khảo từ các tổ chức y tế uy tín. Mọi quyết định điều trị cần được tham vấn bởi bác sĩ hoặc dược sĩ có chuyên môn.