Testosterone Thấp: Dấu Hiệu, Nguyên Nhân & Điều Trị

Testosterone là hormone chính ở nam giới, được sản xuất chủ yếu ở các tinh hoàn (testes). Hormone này đóng vai trò quan trọng trong:

Phát triển sinh dục: Testosterone kiểm soát sự phát triển của bộ phận sinh dục nam, bao gồm dương vật, tinh hoàn, và tuyến tiền liệt.

Phát triển cơ thể: Mức testosterone cao hỗ trợ sự tăng trưởng của cơ bắp, mật độ xương, và sự phân bố mỡ.

Ham muốn tình dục: Testosterone là hormone chính kiểm soát libido ở nam giới. Mức testosterone thấp thường dẫn đến giảm ham muốn tình dục.

Tâm trạng và năng lượng: Testosterone ảnh hưởng đến tâm trạng, mức năng lượng, sự tập trung, và động lực. Mức testosterone thấp có liên quan đến trầm cảm, lo âu, và mệt mỏi.

Sức khỏe tim mạch: Testosterone giúp điều chỉnh huyết áp và hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

Mức testosterone bình thường ở nam giới trưởng thành là khoảng 300-1000 ng/dL (nanogram trên deciliter). Khi mức này giảm dưới 300 ng/dL, tình trạng được gọi là testosterone thấp hoặc hypogonadism.

Mức testosterone thấp có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau:

Giảm ham muốn tình dục: Đây là một trong những triệu chứng sớm nhất và phổ biến nhất của testosterone thấp. Nam giới có thể nhận thấy giảm hứng thú với hoạt động tình dục.

Rối loạn cương dương: Testosterone thấp có thể gây khó khăn trong việc đạt được hoặc duy trì cương dương.

Mệt mỏi và thiếu năng lượng: Nam giới có testosterone thấp thường cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lượng, và khó khăn trong việc duy trì năng suất hàng ngày.

Giảm khối lượng cơ bắp: Testosterone hỗ trợ sự phát triển cơ bắp, vì vậy mức testosterone thấp có thể dẫn đến giảm khối lượng cơ bắp và sức mạnh.

Tăng cân: Do giảm cơ bắp và thay đổi chuyển hóa, nam giới có testosterone thấp có thể tăng cân, đặc biệt là quanh vùng bụng.

Rụng tóc: Testosterone ảnh hưởng đến tăng trưởng tóc. Mức testosterone thấp có thể dẫn đến rụng tóc, đặc biệt là trên khuôn mặt và cơ thể.

Thay đổi tâm trạng: Nam giới có testosterone thấp có thể trải nghiệm trầm cảm, lo âu, dễ cáu, hoặc mất sự tập trung.

Giảm mật độ xương: Testosterone hỗ trợ sức khỏe xương. Mức testosterone thấp có thể dẫn đến loãng xương, tăng nguy hiểm gãy xương.

Mồ hôi ban đêm: Một số nam giới có testosterone thấp có thể trải nghiệm mồ hôi ban đêm hoặc bốc hỏa.

Có nhiều nguyên nhân gây testosterone thấp:

Lão hóa: Mức testosterone tự nhiên giảm khoảng 1% mỗi năm sau độ tuổi 30. Đây là một quá trình tự nhiên, nhưng một số nam giới có thể trải nghiệm giảm thêm.

Béo phì: Mô mỡ sản xuất aromatase, một enzyme chuyển testosterone thành estrogen. Đó là lý do tại sao nam giới béo phì thường có mức testosterone thấp hơn.

Bệnh tiểu đường: Bệnh tiểu đường loại 2 có liên quan chặt chẽ với mức testosterone thấp. Nam giới bị bệnh tiểu đường có nguy hiểm cao gặp phải testosterone thấp.

Bệnh thyroid: Các vấn đề về chức năng thyroid có thể ảnh hưởng đến sản xuất testosterone.

Các bệnh về tinh hoàn: Tổn thương tinh hoàn, viêm tinh hoàn, hoặc các bệnh lý khác có thể làm giảm sản xuất testosterone.

Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc, bao gồm các loại thuốc chống trầm cảm nhất định, thuốc hạ huyết áp, và các loại thuốc khác, có thể giảm mức testosterone.

Stress tâm lý: Stress mãn tính làm tăng mức cortisol, hormone này có thể ức chế sản xuất testosterone.

Thiếu ngủ: Testosterone được sản xuất chủ yếu vào ban đêm khi bạn ngủ. Thiếu ngủ có thể làm giảm mức testosterone đáng kể.

Hút thuốc và uống rượu quá mức: Cả hai yếu tố này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến mức testosterone.

Bệnh Klinefelter: Đây là một tình trạng di truyền hiếm gặp có thể gây testosterone thấp.

Để chẩn đoán testosterone thấp, bác sĩ sẽ tiến hành:

Hỏi lịch sử sức khỏe: Bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng bạn đang gặp, tiền sử bệnh, và các loại thuốc bạn đang dùng.

Xét nghiệm máu: Đây là cách duy nhất chính xác để xác định mức testosterone. Xét nghiệm thường được thực hiện vào buổi sáng, vì mức testosterone cao nhất vào thời điểm này. Nếu kết quả thấp, bác sĩ có thể yêu cầu thêm xét nghiệm để xác nhận chẩn đoán.

Xét nghiệm bổ sung: Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm các hormone khác như LH (Luteinizing Hormone) và FSH (Follicle-Stimulating Hormone) để xác định nguyên nhân testosterone thấp.

Kiểm tra thể chất: Bác sĩ có thể kiểm tra kích thước tinh hoàn, sự phát triển tóc, và các tính trạng nam giới khác để đánh giá mức testosterone.

Diagnosis nên được xác nhận bằng ít nhất hai xét nghiệm máu trong những ngày khác nhau, vì mức testosterone có thể dao động.

Có nhiều cách để điều trị testosterone thấp:

Liệu pháp thay thế testosterone (TRT): Đây là phương pháp phổ biến nhất, liên quan đến việc bổ sung testosterone thông qua các dạng khác nhau:

• Testosterone ngoài da: Gel, kem, hoặc dán dựa trên testosterone áp dụng hàng ngày
• Testosterone tiêm: Tiêm cơ bắp hàng tuần hoặc hàng tháng
• Testosterone uống: Dạng viên uống
• Implant: Một viên nhỏ được cấy dưới da thay thế hormone theo thời gian

Thay đổi lối sống: Những thay đổi này có thể giúp tăng testosterone tự nhiên:

• Giảm cân: Nếu bạn béo phì, giảm cân có thể giúp tăng testosterone
• Tập thể dục: Tập tạ và tập tim mạch có thể giúp tăng testosterone
• Ăn chế độ dinh dưỡng tốt: Đảm bảo bạn nhận đủ kẽm, selenium, và các vitamin khác
• Cải thiện chất lượng giấc ngủ: Cố gắng ngủ 7-9 tiếng mỗi đêm
• Giảm stress: Thực hành yoga, thiền, hoặc các hoạt động thư giãn khác

Điều trị các bệnh lý cơ bản: Nếu testosterone thấp do bệnh tiểu đường, béo phì, hoặc bệnh lý khác, điều trị bệnh đó có thể giúp cải thiện mức testosterone.

Thay đổi thuốc: Nếu một loại thuốc đang gây testosterone thấp, bác sĩ có thể đề nghị thuốc thay thế.

Bổ sung: Một số bổ sung như vitamin D, kẽm, và tribulus terrestris được cho là có thể giúp tăng testosterone, nhưng cần tham khảo bác sĩ trước khi dùng.

Lợi ích của TRT: Khi được kê đơn đúng cách, TRT có thể giúp:

• Tăng năng lượng và động lực
• Cải thiện tâm trạng
• Tăng khối lượng cơ bắp
• Cải thiện ham muốn tình dục
• Cải thiện mật độ xương
• Cải thiện chất lượng cuộc sống tổng thể

Rủi ro tiềm tàng: TRT cũng có những rủi ro nhất định:

• Tăng huyết áp: TRT có thể làm tăng huyết áp ở một số nam giới
• Tăng số đỏ: TRT có thể tăng số lượng hồng cầu, có thể gây ra các vấn đề về chuyển hóa
• Vấn đề da: Một số nam giới có thể trải nghiệm mụn trứng cá hoặc tăng dầu trên da
• Giảm khả năng sinh sản: TRT có thể giảm sản xuất tinh trùng
• Tăng nguy hiểm ung thư tuyến tiền liệt: Mặc dù cũng có những tranh cãi về điều này, nam giới với tiền sử ung thư tuyến tiền liệt nên tránh TRT

Vì những lý do này, cần giám sát cẩn thận trong quá trình TRT, với các xét nghiệm máu định kỳ và kiểm tra y tế.

Bạn nên gặp bác sĩ nếu bạn:

• Có các triệu chứng của testosterone thấp
• Cảm thấy mệt mỏi, mất động lực, hoặc trầm cảm
• Có giảm ham muốn tình dục hoặc rối loạn cương dương
• Có bệnh tiểu đường hoặc béo phì
• Đang dùng các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến testosterone

Bác sĩ tổng quát hoặc chuyên gia nội tiết tố có thể giúp bạn xác định xem bạn có testosterone thấp và cách điều trị phù hợp. Đừng xấu hổ với các triệu chứng của bạn - đây là vấn đề y tế phổ biến có thể được quản lý hiệu quả.

Nguồn tham khảo

• Mayo Clinic — Men's health
• Urology Care Foundation
• NHS — Men's health
• Hội Y học giới tính Việt Nam

Thông tin tham khảo từ các tổ chức y tế uy tín. Mọi quyết định điều trị cần được tham vấn bởi bác sĩ hoặc dược sĩ có chuyên môn.