Tiêm phòng người lớn: Lịch vaccine cần thiết theo từng độ tuổi

Có ba lý do chính khiến tiêm phòng không dừng lại ở tuổi 18:

Miễn dịch giảm dần theo thời gian: Kháng thể từ vắc-xin tiêm thời thơ ấu có thể giảm hiệu lực sau nhiều năm. Ví dụ, vắc-xin uốn ván cần tiêm nhắc mỗi 10 năm.

Nguy cơ bệnh thay đổi theo độ tuổi: Bệnh zona (herpes zoster) hiếm gặp ở người trẻ nhưng ảnh hưởng đến 1/3 người trên 50 tuổi do virus thủy đậu tái hoạt động. Viêm phổi do phế cầu nguy hiểm hơn ở người trên 65 tuổi.

Vắc-xin mới được phát triển: Vắc-xin RSV (virus hợp bào hô hấp) cho người lớn mới được phê duyệt, vắc-xin COVID-19 cần cập nhật theo mùa. (Nguồn: CDC, Adult Immunization Schedule)

Nhóm 19–26 tuổi:

Cúm mùa (Influenza): tiêm hàng năm, mỗi mùa thu trước khi mùa cúm bắt đầu. COVID-19: theo khuyến nghị cập nhật hàng năm. HPV (Human Papillomavirus): hoàn thành loạt 2–3 mũi nếu chưa tiêm, hiệu quả nhất khi tiêm trước 26 tuổi. Td/Tdap: nhắc lại uốn ván-bạch hầu mỗi 10 năm; phụ nữ mang thai nên tiêm Tdap mỗi thai kỳ. Viêm màng não mô cầu (MenACWY, MenB): đặc biệt quan trọng cho sinh viên ký túc xá, quân nhân. (Nguồn: CDC, Adult Immunization Schedule)

Nhóm 27–49 tuổi:

Cúm mùa và COVID-19: tiếp tục tiêm hàng năm. Td/Tdap: nhắc lại mỗi 10 năm. Viêm gan B (HepB): hoàn thành loạt nếu chưa tiêm. Thủy đậu (Varicella): 2 mũi nếu chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm. Sởi-Quai bị-Rubella (MMR): 1–2 mũi nếu không có bằng chứng miễn dịch, đặc biệt nhân viên y tế. (Nguồn: CDC)

Nhóm 50–64 tuổi:

Tất cả vắc-xin ở nhóm trên, cộng thêm: Zona (Shingrix): 2 mũi cách nhau 2–6 tháng, được khuyến nghị từ 50 tuổi. Đây là vắc-xin tái tổ hợp, hiệu quả trên 90% trong phòng ngừa zona và đau dây thần kinh sau zona. RSV: xem xét cho người 50–74 tuổi có yếu tố nguy cơ cao (bệnh phổi mạn, bệnh tim, đái tháo đường). (Nguồn: CDC, 2025 Vaccine Schedule Updates)

Nhóm 65 tuổi trở lên:

Tất cả vắc-xin ở các nhóm trên, cộng thêm: Phế cầu khuẩn (PCV20 hoặc PCV15 + PPSV23): bảo vệ chống viêm phổi, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết do phế cầu – một trong những nguyên nhân nhập viện hàng đầu ở người cao tuổi. RSV: khuyến nghị cho tất cả người từ 75 tuổi trở lên. Cúm mùa: ưu tiên vắc-xin liều cao (high-dose) hoặc vắc-xin bổ trợ (adjuvanted) cho đáp ứng miễn dịch tốt hơn ở người cao tuổi. (Nguồn: CDC, Adult Immunization Schedule)

Phụ nữ mang thai: Cần tiêm Tdap (tuần 27–36 thai kỳ), cúm mùa và COVID-19. Vắc-xin RSV cho mẹ bầu cũng đang được khuyến nghị để bảo vệ trẻ sơ sinh. Tránh vắc-xin sống (MMR, thủy đậu, zona) trong thai kỳ.

Người suy giảm miễn dịch: Bệnh nhân HIV, đang hóa trị, hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch cần lịch tiêm riêng – một số vắc-xin sống bị chống chỉ định. Cần tham vấn bác sĩ chuyên khoa.

Nhân viên y tế: Cần tiêm đầy đủ viêm gan B, cúm mùa, COVID-19, MMR, thủy đậu và có thể cần thêm viêm màng não mô cầu tùy môi trường làm việc. (Nguồn: CDC)

Tại Việt Nam, lịch tiêm chủng mở rộng quốc gia chủ yếu tập trung cho trẻ em. Người lớn cần chủ động tiêm phòng tại các trung tâm tiêm chủng dịch vụ. Một số lưu ý thực tế:

Hầu hết vắc-xin cho người lớn có sẵn tại các trung tâm tiêm chủng lớn (VNVC, Bệnh viện 108, Trung tâm Y tế Dự phòng các quận). Chi phí tự túc – vắc-xin người lớn chưa được chương trình tiêm chủng mở rộng chi trả. Mang theo sổ tiêm chủng (nếu có) để bác sĩ đánh giá chính xác lịch sử tiêm.

Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ về lịch tiêm phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe cá nhân của bạn.

"Tôi quên mất đã tiêm gì rồi, làm sao biết?" Nếu không có sổ tiêm chủng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu kiểm tra kháng thể (titer test) cho một số bệnh như viêm gan B, sởi, thủy đậu. Trong trường hợp không xác định được, tiêm lại thường an toàn.

"Tiêm nhiều vắc-xin cùng lúc có sao không?" Theo CDC, hầu hết vắc-xin người lớn có thể tiêm cùng ngày ở các vị trí tiêm khác nhau mà không giảm hiệu quả hay tăng tác dụng phụ. (Nguồn: CDC)

"Tác dụng phụ thường gặp là gì?" Đau, sưng nhẹ tại chỗ tiêm, mệt mỏi và sốt nhẹ 1–2 ngày là phản ứng bình thường cho thấy hệ miễn dịch đang phản hồi. Các phản ứng nghiêm trọng rất hiếm gặp.

1. CDC. "Adult Immunization Schedule." Centers for Disease Control and Prevention, 2025.

2. CDC. "Vaccines in the Adult Immunization Schedule." 2025.

3. Guideline Central. "CDC Adult Vaccination Schedule (2025) – Guidelines Spotlight."

4. PMC/NIH. "Recommended Immunization Schedule for Adults." MMWR, 2025.