Viêm Tai Ngoài Do Bơi Mùa Hè: Dấu Hiệu, Phòng Ngừa Và Khi Nào Cần Đi Khám

Ống tai ngoài là đoạn từ vành tai đến màng nhĩ, được lót bởi lớp da mỏng và một lớp ráy tai có vai trò bảo vệ tự nhiên. Khi nước đọng lâu, lớp ráy bị rửa trôi và môi trường ẩm liên tục khiến hàng rào da suy yếu, vi khuẩn dễ xâm nhập gây viêm.

Theo Mayo Clinic, các yếu tố làm tăng nguy cơ bao gồm: bơi ở hồ/biển có vi khuẩn cao, ngoáy tai bằng tăm bông hoặc móng tay, đeo nút tai/máy trợ thính lâu, da bị chàm hoặc vảy nến vùng tai. Trẻ em và người có ống tai hẹp dễ bị hơn người trưởng thành.

Triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 1-2 ngày sau khi bơi. Nhận biết sớm giúp tránh tiến triển nặng:

• Ngứa trong ống tai — dấu hiệu sớm nhất, thường bị bỏ qua.
• Cảm giác đầy tai, ù tai nhẹ sau khi bơi nhiều giờ vẫn không hết.
• Đau tăng dần, đặc biệt khi kéo vành tai hoặc ấn vào nắp tai (đây là dấu hiệu khá đặc trưng).
• Chảy dịch trong, vàng nhạt hoặc có mùi hôi.
• Nghe kém tạm thời do sưng phù ống tai.

Nếu chỉ ngứa nhẹ và cảm giác đầy tai sau khi bơi, có thể nghiêng đầu, kéo nhẹ vành tai và lau khô bên ngoài để nước thoát ra. Nếu sau 24 giờ vẫn không cải thiện hoặc bắt đầu đau, cần đi khám.

Theo khuyến cáo của CDC Healthy Swimming, các biện pháp đơn giản dưới đây giảm đáng kể nguy cơ viêm tai ngoài:

• Lau khô tai sau khi bơi: nghiêng đầu sang hai bên, kéo nhẹ vành tai để nước chảy ra; dùng khăn mềm lau bên ngoài. Có thể dùng máy sấy ở chế độ mát-ấm, đặt cách tai 30cm trong khoảng 30 giây.
• Không ngoáy tai bằng tăm bông, ngón tay hoặc kẹp tóc — hành động này đẩy ráy tai sâu hơn và làm xước da ống tai.
• Dùng nút tai bơi dành cho người dễ bị viêm tai tái phát.
• Hạn chế bơi ở hồ nước đục, ao, sông không xác định chất lượng; chọn bể bơi có khử trùng.
• Vệ sinh tai-mũi-họng nhẹ nhàng: dung dịch xịt vệ sinh có thành phần nước biển hoặc kháng khuẩn an toàn dùng theo hướng dẫn nhà sản xuất sẽ giúp giảm bụi bẩn và nước đọng.

Câu hỏi rất thường gặp. Dưới đây là quan điểm an toàn:

• Cồn boric, oxy già pha loãng: chỉ nên dùng khi đã được bác sĩ tai-mũi-họng chỉ định và xác định không có thủng màng nhĩ. Tự dùng có thể gây kích ứng hoặc làm nặng thêm nếu màng nhĩ thủng.
• Thuốc nhỏ tai có kháng sinh hoặc corticoid là thuốc kê đơn — không tự ý mua và dùng.
• Khi đau nhiều, có thể dùng tạm paracetamol theo liều ghi trên nhãn để giảm đau trong khi sắp xếp đi khám. Tránh ibuprofen nếu có loét dạ dày, suy thận, hoặc theo chỉ định bác sĩ.

Tuyệt đối không nhét bông gòn ướt, dầu nóng, lá thuốc dân gian vào tai vì có thể đẩy vi khuẩn vào sâu và làm chậm chẩn đoán.

Trẻ nhỏ có ống tai hẹp và ngắn nên dễ đọng nước và ít than phiền sớm. Phụ huynh cần để ý các dấu hiệu gián tiếp: trẻ kéo tai liên tục, hay quấy về đêm sau ngày đi bơi, không thích nằm nghiêng bên tai đau. Trẻ dưới 2 tuổi có triệu chứng tai bất thường nên đi khám sớm thay vì tự xử trí.

Người đeo máy trợ thính, người tiểu đường hoặc suy giảm miễn dịch nên cẩn trọng hơn vì có nguy cơ viêm tai ngoài ác tính (otitis externa malignans) — biến chứng hiếm nhưng nặng, cần được bác sĩ chuyên khoa theo dõi.

Bạn cần đến cơ sở y tế tai-mũi-họng trong các tình huống sau:

• Đau tai tăng dần, đặc biệt đau dữ dội khi kéo vành tai.
• Chảy dịch tai có mủ, lẫn máu hoặc mùi hôi.
• Sốt, sưng đỏ vành tai, đau lan ra hàm hoặc cổ.
• Nghe kém kéo dài quá 48 giờ sau khi bơi.
• Trẻ em quấy khóc liên tục, kéo tai, kèm sốt.
• Người tiểu đường, suy giảm miễn dịch có bất kỳ triệu chứng tai nào.

Lưu ý quan trọng: thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào.

Viêm tai ngoài do bơi là tình trạng có thể phòng ngừa hiệu quả bằng các thói quen đơn giản: lau khô tai đúng cách, không ngoáy tai và chọn nơi bơi sạch. Khi xuất hiện đau, ngứa kéo dài hoặc chảy dịch, đừng tự nhỏ thuốc — hãy đi khám để được kê đơn phù hợp. Mùa hè trọn vẹn bắt đầu từ thói quen chăm sóc đôi tai đúng cách mỗi ngày.