Bảo vệ thính lực trong cuộc sống hiện đại: Phòng ngừa suy giảm thính lực do tiếng ồn

Thính lực là một phần quan trọng giúp chúng ta giao tiếp, học tập và tận hưởng cuộc sống. Tuy nhiên, suy giảm thính lực đang ngày càng phổ biến, trong đó có nguyên nhân hoàn toàn có thể phòng tránh được: suy giảm thính lực do tiếng ồn.

Theo Viện Quốc gia về Điếc và Rối loạn Giao tiếp Hoa Kỳ (NIDCD), suy giảm thính lực do tiếng ồn là loại tổn thương thính giác có thể phòng ngừa hoàn toàn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng cảnh báo hàng tỷ người trẻ trên thế giới đang đối mặt nguy cơ tổn thương thính lực, phần lớn do nghe thiết bị âm thanh cá nhân ở mức quá lớn.

Điều đáng lưu ý là tổn thương thính lực do tiếng ồn thường diễn ra âm thầm và không hồi phục, vì vậy phòng ngừa là cách bảo vệ hiệu quả nhất.

Mức độ ảnh hưởng của tiếng ồn đến thính lực phụ thuộc vào hai yếu tố: âm thanh lớn đến mức nào và kéo dài bao lâu. Âm thanh càng to và thời gian tiếp xúc càng dài thì nguy cơ tổn thương càng cao.

Bên trong tai có những tế bào lông cảm nhận âm thanh. Tiếng ồn quá lớn hoặc kéo dài có thể làm tổn thương các tế bào này. Khác với một số tế bào khác trong cơ thể, tế bào lông ở tai không tự tái tạo, nên tổn thương thường là vĩnh viễn.

Nguy cơ với thính lực không chỉ đến từ môi trường lao động ồn ào mà còn từ các hoạt động hằng ngày:

• Nghe nhạc bằng tai nghe ở âm lượng lớn, trong thời gian dài.
• Sự kiện, quán bar, buổi hòa nhạc có âm thanh rất lớn.
• Công việc trong môi trường nhiều máy móc, công trường.
• Sử dụng dụng cụ, thiết bị phát ra tiếng ồn lớn tại nhà.

Một dấu hiệu cảnh báo âm thanh có thể đang ở mức gây hại là khi bạn phải nói to mới nghe được nhau, hoặc tai ù, nghe kém tạm thời sau khi rời khỏi nơi ồn.

Theo khuyến nghị của CDC và NIDCD, bạn có thể bảo vệ thính lực bằng những thói quen đơn giản:

• Giảm âm lượng khi nghe nhạc, xem video; áp dụng nguyên tắc nghe ở mức vừa phải và không quá lâu.
• Tránh xa nguồn tiếng ồn lớn khi có thể, hoặc rút ngắn thời gian tiếp xúc.
• Dùng dụng cụ bảo vệ tai như nút tai hoặc chụp tai chống ồn ở nơi quá ồn.
• Cho tai nghỉ ngơi sau khi tiếp xúc với âm thanh lớn.

Với thói quen dùng tai nghe phổ biến hiện nay, một số nguyên tắc giúp giảm nguy cơ:

• Giữ âm lượng ở mức vừa phải – nếu người bên cạnh cũng nghe rõ âm thanh từ tai nghe của bạn, có thể bạn đang để quá to.
• Hạn chế nghe liên tục nhiều giờ; nghỉ giải lao cho tai.
• Ưu tiên tai nghe có khả năng chống ồn thụ động để không phải tăng âm lượng nhằm át tiếng ồn xung quanh.

Bên cạnh tiếng ồn, thính lực cũng giảm dần theo tuổi tác. Để hỗ trợ thính lực khi có tuổi:

• Tiếp tục bảo vệ tai khỏi tiếng ồn lớn.
• Kiểm tra thính lực khi nhận thấy nghe kém, hay phải hỏi lại, hoặc vặn to tivi hơn trước.
• Trao đổi với bác sĩ nếu có ù tai, chóng mặt hoặc giảm thính lực một bên.

Phát hiện và can thiệp sớm giúp duy trì khả năng giao tiếp và chất lượng sống.

Bạn nên đi khám chuyên khoa tai mũi họng hoặc thính học khi:

• Nghe kém rõ rệt hoặc tăng dần.
• Ù tai kéo dài, hoặc nghe kém đột ngột (đặc biệt một bên tai – cần khám sớm).
• Kèm chóng mặt, đau tai, chảy dịch tai.
• Khó nghe trong giao tiếp ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt.

Nghe kém đột ngột là tình huống cần được thăm khám sớm, không nên trì hoãn.

Thính lực là tài sản quý cần được giữ gìn từ sớm. Một vài lưu ý:

• Tổn thương thính lực do tiếng ồn thường không hồi phục, nên phòng ngừa là quan trọng nhất.
• Không đưa vật lạ vào ống tai để lấy ráy – có thể gây tổn thương; nếu cần hãy nhờ nhân viên y tế.
• Bảo vệ thính lực nên bắt đầu từ những thói quen nhỏ mỗi ngày, cho mọi lứa tuổi.

Suy giảm thính lực do tiếng ồn là loại tổn thương có thể phòng ngừa được, nhưng một khi đã xảy ra thì thường không hồi phục. Bằng cách giảm âm lượng, tránh xa và rút ngắn thời gian tiếp xúc với tiếng ồn lớn, dùng dụng cụ bảo vệ tai và cho tai nghỉ ngơi, bạn có thể bảo vệ thính lực lâu dài. Khi nhận thấy nghe kém, ù tai kéo dài hoặc nghe kém đột ngột, hãy đi khám sớm.