Cách đọc nhãn thực phẩm chức năng: 7 thông tin quan trọng cần kiểm tra trước khi mua

Theo quy định pháp luật Việt Nam (Nghị định 15/2018/NĐ-CP, Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa), nhãn TPCN hợp lệ phải có đầy đủ các thông tin sau:

1. Tên sản phẩm và phân loại

Nhãn phải ghi rõ đây là "Thực phẩm bảo vệ sức khỏe" hoặc "Thực phẩm chức năng" — không phải thuốc. Nếu nhãn ghi mập mờ hoặc cố ý tạo ấn tượng là thuốc (ví dụ: dùng chữ "Thuốc" trong tên), đây là dấu hiệu vi phạm.

2. Thành phần và hàm lượng

Danh sách thành phần phải liệt kê tất cả hoạt chất chính và tá dược, kèm hàm lượng cụ thể trên mỗi đơn vị (viên, ống, gói). Kiểm tra: hàm lượng hoạt chất có phù hợp với liều khuyến cáo của tổ chức y tế không? Ví dụ: vitamin C 500mg/viên hay chỉ 10mg/viên?

3. Số xác nhận công bố sản phẩm

Đây là thông tin quan trọng nhất. TPCN hợp lệ phải có số xác nhận công bố do Cục An toàn thực phẩm hoặc Sở Y tế cấp. Tra cứu trên vfa.gov.vn để xác minh. Không có số này = sản phẩm chưa được phép lưu hành.

4. Công dụng / Khuyến cáo

Phần công dụng chỉ được sử dụng từ ngữ "hỗ trợ", "giúp", "góp phần". Bắt buộc phải có dòng: "Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh." Nếu thiếu dòng này hoặc dùng từ "điều trị", "chữa" — vi phạm pháp luật.

5. Liều dùng và cách dùng

Hướng dẫn rõ: uống bao nhiêu, mấy lần/ngày, uống trước/sau ăn, dùng cho đối tượng nào. Đặc biệt chú ý đối tượng không nên dùng (phụ nữ mang thai, trẻ em, người bệnh gan thận).

6. Nhà sản xuất và nhà phân phối

Tên và địa chỉ đầy đủ của nhà sản xuất (và nhà nhập khẩu nếu là hàng ngoại). Sản phẩm không ghi rõ nguồn gốc hoặc chỉ ghi "sản xuất tại nước ngoài" mà không có thông tin cụ thể là dấu hiệu đáng ngờ.

7. Hạn sử dụng và điều kiện bảo quản

Ngày sản xuất và hạn sử dụng phải in rõ, không tẩy xóa. Điều kiện bảo quản (nhiệt độ phòng, tránh ánh nắng, bảo quản lạnh) phải được ghi rõ. (Nguồn: Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa; Nghị định 15/2018/NĐ-CP)

Cảnh giác với sản phẩm có những dấu hiệu sau:

• Quảng cáo "chữa khỏi", "điều trị dứt điểm": TPCN không bao giờ được phép sử dụng những từ này. Đây là vi phạm Luật Quảng cáo và Luật An toàn thực phẩm.
• Dùng hình ảnh bác sĩ, bệnh viện để quảng cáo TPCN — vi phạm quy định (trừ khi có giấy phép quảng cáo hợp lệ ghi rõ).
• "Cam kết hiệu quả 100%" hoặc "không khỏi hoàn tiền" — không có sản phẩm bổ sung nào đảm bảo hiệu quả 100%.
• Giá cao bất thường so với sản phẩm cùng thành phần trên thị trường — có thể là mô hình bán hàng đa cấp hoặc phóng đại giá trị.
• Chỉ bán qua mạng xã hội, không có mặt tại nhà thuốc hoặc cửa hàng uy tín — khó kiểm chứng nguồn gốc.
• Nhãn mờ, không có nhãn tiếng Việt (với hàng nhập khẩu), thiếu số xác nhận công bố.

Khi nghi ngờ, hãy hỏi dược sĩ nhà thuốc hoặc tra cứu trên website Cục An toàn thực phẩm trước khi mua.

Ví dụ minh họa

Một tình huống quen thuộc tại nhà thuốc: khách mang theo sản phẩm mua trên mạng, hỏi "Em ơi cái này tốt không, uống có sao không?". Dược sĩ thường kiểm tra:

• Có ghi "Thực phẩm bảo vệ sức khỏe" trên nhãn không?
• Có số xác nhận công bố không? Tra được trên vfa.gov.vn không?
• Thành phần và hàm lượng có ghi rõ không?
• Có dòng khuyến cáo "không phải là thuốc" không?

Nếu thiếu bất kỳ thông tin nào, dược sĩ sẽ khuyên không nên sử dụng và gợi ý sản phẩm thay thế có nguồn gốc rõ ràng, đã được công bố hợp lệ.

Một số gợi ý giúp bạn chọn mua TPCN an toàn hơn:

• Mua tại nhà thuốc có giấy phép hoặc cửa hàng uy tín — tránh mua từ nguồn không xác minh được trên mạng xã hội.
• Tra cứu số xác nhận công bố trên vfa.gov.vn trước khi mua — chỉ mất 1–2 phút.
• So sánh hàm lượng hoạt chất giữa các sản phẩm cùng loại — đắt hơn không nhất thiết tốt hơn nếu hàm lượng tương đương.
• Hỏi dược sĩ nếu bạn đang dùng thuốc điều trị — một số TPCN có thể tương tác với thuốc (ví dụ: omega-3 liều cao + thuốc chống đông máu, St. John's Wort + thuốc chống trầm cảm).
• Cảnh giác với sản phẩm "all-in-one" chứa quá nhiều thành phần ở hàm lượng rất thấp — có thể mỗi thành phần không đủ liều để có tác dụng.

TPCN không thay thế chế độ ăn uống cân đối: Ưu tiên lấy dưỡng chất từ thực phẩm tự nhiên. Bổ sung TPCN chỉ thực sự cần khi có thiếu hụt cụ thể hoặc nhu cầu đặc biệt (mang thai, người cao tuổi, ăn kiêng). (Nguồn: FDA — Dietary Supplements: What You Need to Know)

Tương tác thuốc: Luôn thông báo cho bác sĩ/dược sĩ về tất cả TPCN bạn đang dùng khi khám bệnh hoặc mua thuốc. Một số tương tác có thể nghiêm trọng.

Phụ nữ mang thai và cho con bú: Không tự ý dùng TPCN khi chưa hỏi bác sĩ — một số thảo dược có thể ảnh hưởng đến thai nhi hoặc trẻ sơ sinh qua sữa mẹ.

Trẻ em: Chỉ cho trẻ dùng TPCN dành riêng cho trẻ em, đúng liều theo độ tuổi, và có sự tư vấn của dược sĩ/bác sĩ.

Sản phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Đọc nhãn TPCN đúng cách là kỹ năng quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng. Hãy luôn kiểm tra số xác nhận công bố, thành phần, hàm lượng và dòng khuyến cáo bắt buộc trước khi mua. Khi nghi ngờ, hỏi dược sĩ nhà thuốc — đó là cách đơn giản và đáng tin cậy nhất.

• Cục An toàn thực phẩm — Bộ Y tế Việt Nam (vfa.gov.vn)
• Nghị định 15/2018/NĐ-CP — Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm
• Nghị định 43/2017/NĐ-CP — Về nhãn hàng hóa
• NIH Office of Dietary Supplements — Dietary Supplements: What You Need to Know
• FDA — Dietary Supplements

Sản phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Tham khảo ý kiến dược sĩ/bác sĩ trước khi sử dụng.