Đau mắt đỏ (viêm kết mạc) mùa hè: Dấu hiệu, chăm sóc đúng cách và phòng ngừa lây lan

Viêm kết mạc là tình trạng viêm của kết mạc – lớp màng mỏng, trong suốt bao phủ lòng trắng và mặt trong của mi mắt. Khi bị viêm, các mạch máu nhỏ ở đây giãn ra khiến mắt có màu hồng hoặc đỏ, kèm cộm rát và tăng tiết nước mắt.

Vào mùa hè, điều kiện nóng ẩm, nguồn nước sinh hoạt ở bể bơi, cùng việc tụ tập đông người tạo điều kiện cho virus và vi khuẩn lây lan nhanh. Đây là lý do đau mắt đỏ thường bùng phát thành từng đợt trong cộng đồng vào thời điểm này. Phần lớn các trường hợp ở người trưởng thành là do virus và có thể tự khỏi, nhưng vẫn cần chăm sóc đúng cách để tránh lây cho người xung quanh.

Các biểu hiện của đau mắt đỏ có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai mắt, bao gồm:

• Lòng trắng hoặc mặt trong mi mắt đỏ, sưng nhẹ.
• Cảm giác cộm, ngứa, rát hoặc như có cát trong mắt.
• Chảy nhiều nước mắt, có ghèn (dịch tiết) trong, vàng, trắng hoặc xanh.
• Mi mắt và lông mi đóng vảy, nhất là sau khi ngủ dậy.
• Nhạy cảm hơn với ánh sáng.

Một số trường hợp do virus có thể đi kèm triệu chứng cảm lạnh như chảy mũi, đau họng. Nếu mắt đau nhức nhiều, nhìn mờ hoặc sợ ánh sáng rõ rệt, đó là dấu hiệu cần được bác sĩ thăm khám sớm.

Đau mắt đỏ có thể do nhiều nguyên nhân: virus (thường gặp nhất), vi khuẩn, dị ứng hoặc kích ứng do khói bụi, hóa chất. Viêm kết mạc do virus và vi khuẩn rất dễ lây.

Đường lây chủ yếu là qua tiếp xúc tay – mắt: khi tay chạm vào dịch tiết của người bệnh hoặc bề mặt, vật dụng nhiễm mầm bệnh rồi đưa lên mắt. Dùng chung khăn mặt, gối, thuốc nhỏ mắt, kính, đồ trang điểm mắt cũng là cách lây lan thường gặp. Hiểu rõ con đường này giúp bạn chủ động cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong gia đình.

Đa số trường hợp đau mắt đỏ do virus ở người lớn là nhẹ và tự cải thiện trong 1–2 tuần mà không cần kháng sinh. Trong thời gian này, bạn có thể chăm sóc nâng đỡ để mắt dễ chịu hơn:

• Vệ sinh mắt nhẹ nhàng: dùng bông sạch thấm nước muối sinh lý lau ghèn theo chiều từ trong ra ngoài, mỗi mắt một miếng bông riêng.
• Chườm mát: đắp khăn sạch, mát lên mắt giúp giảm cộm và sưng.
• Giữ ẩm cho mắt: nước mắt nhân tạo không kê đơn có thể giúp giảm cảm giác khô, cộm.
• Tạm ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi mắt hết hẳn triệu chứng.
• Không dụi mắt và rửa tay thường xuyên.

Không tự ý dùng thuốc nhỏ có chứa kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì dùng sai có thể khiến bệnh nặng hơn.

Vì đau mắt đỏ lây nhanh, các biện pháp vệ sinh đơn giản đóng vai trò quan trọng:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, nhất là trước và sau khi chạm vào mắt.
• Dùng khăn mặt, gối riêng; giặt sạch và phơi khô dưới nắng.
• Không dùng chung thuốc nhỏ mắt, kính, đồ trang điểm mắt với người khác.
• Hạn chế đưa tay lên mặt và mắt.
• Người bệnh nên nghỉ ngơi tại nhà nếu có dấu hiệu toàn thân, hạn chế tiếp xúc gần khi đang ở giai đoạn dễ lây.

Những thói quen này giúp bảo vệ cả gia đình và đồng nghiệp trong mùa cao điểm.

Hãy đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Đau nhức mắt nhiều, nhìn mờ hoặc giảm thị lực.
• Sợ ánh sáng rõ rệt, đỏ mắt dữ dội.
• Ghèn mủ nhiều, vàng/xanh đặc kéo dài.
• Triệu chứng không cải thiện sau vài ngày hoặc nặng lên.
• Người đeo kính áp tròng, người có bệnh lý mắt nền hoặc suy giảm miễn dịch.
• Trẻ sơ sinh bị đỏ mắt cần được khám ngay.

Việc khám sớm giúp loại trừ các nguyên nhân nghiêm trọng hơn và được hướng dẫn điều trị phù hợp.

Đau mắt đỏ thường lành tính nhưng dễ bị nhầm với các bệnh lý mắt khác như viêm giác mạc, glôcôm cấp hay dị vật trong mắt. Vì vậy, không nên tự chẩn đoán hay tự mua thuốc điều trị kéo dài.

Các sản phẩm như nước mắt nhân tạo, nước muối sinh lý chỉ hỗ trợ làm dịu và vệ sinh mắt, không thay thế thuốc điều trị khi có chỉ định. Nếu bạn đang mang thai, cho con bú hoặc chăm sóc trẻ nhỏ, hãy hỏi ý kiến dược sĩ/bác sĩ trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nhỏ mắt nào.

Đau mắt đỏ là tình trạng phổ biến vào mùa hè, đa số tự khỏi nhưng rất dễ lây. Chìa khóa là nhận biết sớm dấu hiệu, chăm sóc nâng đỡ đúng cách, giữ vệ sinh để tránh lây lan và đi khám kịp thời khi có dấu hiệu cảnh báo. Chủ động phòng ngừa sẽ giúp bạn và gia đình giữ cho đôi mắt khỏe mạnh suốt mùa nắng nóng.