Hội chứng ống cổ tay ở dân văn phòng: dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa

Ống cổ tay là một đường hầm hẹp nằm ở mặt trước cổ tay, được tạo bởi các xương cổ tay (ở ba mặt) và dây chằng ngang cổ tay (ở mặt trên). Bên trong ống cổ tay chứa 9 gân cơ gập ngón tay và dây thần kinh giữa.

Dây thần kinh giữa (median nerve) chi phối cảm giác cho ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một nửa ngón nhẫn. Đồng thời, nó điều khiển một số cơ ở gốc ngón cái. Khi bất kỳ yếu tố nào làm tăng áp lực trong ống cổ tay hoặc làm giảm không gian của ống, dây thần kinh giữa sẽ bị chèn ép, dẫn đến các triệu chứng đặc trưng.

Hội chứng ống cổ tay thường do sự kết hợp của nhiều yếu tố:

Yếu tố nghề nghiệp

Sử dụng bàn phím và chuột máy tính nhiều giờ liên tục khiến cổ tay ở tư thế gập hoặc ngửa kéo dài. Theo Cleveland Clinic, các động tác lặp đi lặp lại ở cổ tay có thể gây viêm và sưng gân, chèn ép dây thần kinh giữa. Tư thế cổ tay không đúng khi gõ phím làm tăng áp lực trong ống cổ tay.

Yếu tố cá nhân

Phụ nữ có nguy cơ cao hơn nam giới gấp 3 lần do ống cổ tay nhỏ hơn. Người bị tiểu đường, suy giáp, viêm khớp dạng thấp có nguy cơ cao hơn. Thai kỳ và thời kỳ mãn kinh do thay đổi hormone có thể gây giữ nước, tăng áp lực ống cổ tay.

Triệu chứng thường bắt đầu từ từ và tăng dần:

Giai đoạn sớm: Tê bì, châm chích ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và nửa ngón nhẫn. Triệu chứng thường xuất hiện vào ban đêm hoặc khi vừa thức dậy. Cảm giác như "kiến bò" ở đầu ngón tay. Triệu chứng giảm khi vẩy tay hoặc xoay cổ tay.

Giai đoạn tiến triển: Tê tay xuất hiện cả ban ngày, đặc biệt khi gõ phím, lái xe, cầm điện thoại. Đau lan từ cổ tay lên cẳng tay, đôi khi lên vai. Giảm cảm giác ở đầu ngón tay, hay làm rơi đồ vật.

Giai đoạn muộn: Teo cơ mô cái. Mất cảm giác vĩnh viễn ở ngón tay. Tay yếu rõ rệt.

Theo NINDS, nếu được phát hiện và điều trị sớm, hầu hết bệnh nhân phục hồi hoàn toàn.

Thiết lập bàn làm việc đúng cách là biện pháp phòng ngừa quan trọng:

Bàn phím: Đặt bàn phím ở độ cao sao cho khi gõ, cẳng tay song song với mặt sàn, cổ tay ở vị trí trung tính. Có thể sử dụng miếng đệm kê cổ tay.

Chuột: Đặt chuột gần bàn phím, cùng độ cao. Cân nhắc chuột ergonomics dạng đứng.

Ghế ngồi: Điều chỉnh độ cao ghế sao cho khuỷu tay gập 90 độ.

Nghỉ giải lao: Mỗi 20 phút nghỉ 20 giây. Mỗi 45-60 phút nghỉ 5 phút để vận động tay và cổ tay.

Thực hiện các bài tập sau mỗi 1-2 giờ làm việc:

Duỗi cổ tay: Duỗi thẳng tay, lòng bàn tay hướng lên. Dùng tay kia kéo các ngón tay về phía cơ thể. Giữ 15-20 giây, lặp lại 3 lần mỗi tay.

Gập cổ tay: Duỗi thẳng tay, lòng bàn tay hướng xuống. Ấn mu bàn tay về phía cơ thể. Giữ 15-20 giây, lặp lại 3 lần.

Nắm và xòe bàn tay: Nắm chặt 5 giây, xòe rộng 5 giây. Lặp lại 10 lần.

Xoay cổ tay: Nắm tay, xoay cổ tay mỗi chiều 10 vòng.

Lắc tay: Vẩy nhẹ hai tay 10-15 giây giúp giảm áp lực trong ống cổ tay.

Cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc chấn thương chỉnh hình khi:

Tê tay kéo dài trên 2 tuần không cải thiện; tê tay ảnh hưởng đến giấc ngủ; giảm cảm giác ở đầu ngón tay; yếu tay, khó cầm nắm; teo cơ gốc ngón cái.

Bác sĩ có thể thực hiện nghiệm pháp Phalen, nghiệm pháp Tinel, hoặc đo dẫn truyền thần kinh. Theo Mayo Clinic, điều trị bảo tồn thường hiệu quả ở giai đoạn sớm.

Tê tay không phải lúc nào cũng do hội chứng ống cổ tay. Nhiều bệnh lý khác cũng gây triệu chứng tương tự. Cần đi khám để được chẩn đoán chính xác.

Không nên tự ý mua nẹp cổ tay hoặc thuốc giảm đau sử dụng lâu dài mà chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.

Phòng ngừa luôn tốt hơn điều trị. Thay đổi thói quen làm việc và thiết lập không gian ergonomics là đầu tư xứng đáng cho sức khỏe lâu dài.