Spirometry: Kiểm Tra Chức Năng Phổi & Cách Thực Hiện

Spirometry (còn được gọi là PFT - Pulmonary Function Test) là một bài kiểm tra đơn giản, không xâm lấn để đo chức năng phổi. Nó đo lượng không khí mà phổi của bạn có thể nắm giữ và tốc độ mà bạn có thể hít vào hoặc thở ra.

Spiromety Đo Hai Chỉ Số Chính:

1. FVC (Forced Vital Capacity - Dung Tích Sống Cưỡng Chế): Đây là lượng không khí tối đa mà bạn có thể thở ra sau khi hít vào sâu nhất có thể. Nó được đo bằng lít.

1. FEV1 (Forced Expiratory Volume in 1 Second - Lượng Khí Thải Cưỡng Chế Trong 1 Giây): Đây là lượng không khí mà bạn có thể thở ra trong 1 giây đầu tiên. Nó cũng được đo bằng lít hoặc tỷ lệ phần trăm của FVC.

Tỷ Lệ FEV1/FVC: Tỷ Lệ Này So Sánh FEV1 Với FVC Tổng Thể. Nó Giúp Xác Định Xem Bạn Có Bệnh "Obstructive" (Tắc Nghẽn) Hay "Restrictive" (Hạn Chế).

Tại Sao Spirometry Lại Quan Trọng?

Spirometry Được Sử Dụng Để:

• Chẩn Đoán Các Bệnh Hô Hấp Như Hen Suyễn, COPD, Hoặc Viêm Phế Quản
• Theo Dõi Mức Độ Nặng Của Các Bệnh Hô Hấp Hiện Có
• Đánh Giá Xem Liệu Điều Trị Có Hoạt Động Không
• Phát Hiện Sớm Các Vấn Đề Phổi Trước Khi Các Triệu Chứng Xuất Hiện (Ví Dụ: Ở Những Người Hút Thuốc Hoặc Bị Phơi Nhiễm Hóa Chất)
• Đánh Giá Khả Năng Phổi Trước Phẫu Thuật

Thiết Bị Spirometry:

Spirometer Là Một Thiết Bị Nhỏ Gồm Một Miếng Phun Kết Nối Với Một Máy Tính. Miếng Phun Là Nơi Bạn Thở Vào Và Ra. Máy Tính Ghi Lại Dữ Liệu Về Lượng Không Khí Và Tốc Độ.

Cách Thực Hiện Spirometry:

Bước 1 - Chuẩn Bị: Bạn Sẽ Được Yêu Cầu Ngồi Trên Ghế Có Tựa Lưng. Một Nhân Viên Y Tế Sẽ Đặt Một Kẹp Mũi Lên Bạn Để Không Khí Không Thể Thoát Ra Từ Mũi.

Bước 2 - Hiểu Hướng Dẫn: Nhân Viên Y Tế Sẽ Giải Thích Cách Thực Hiện Bài Kiểm Tra Và Sẽ Cho Bạn Thực Hiện Lần Thử Trước Để Bạn Hiểu Rõ.

Bước 3 - Hít Vào Sâu: Bạn Sẽ Được Yêu Cầu Hít Vào Sâu Nhất Có Thể Từ Miếng Phun.

Bước 4 - Thở Ra Mạnh: Ngay Sau Khi Hít Vào Sâu, Bạn Sẽ Được Yêu Cầu Thở Ra Mạnh Nhất Có Thể Trong Miếng Phun. Tiếp Tục Thở Ra Cho Đến Khi Bạn Không Thể Thở Ra Thêm Nữa (Thường Là 6 Giây Hoặc Lâu Hơn).

Bước 5 - Lặp Lại: Bạn Sẽ Thực Hiện Bài Kiểm Tra Này Ít Nhất 3 Lần, Và Cô Gái Sẽ Ghi Lại Lần Tốt Nhất. Điều Này Để Đảm Bảo Bạn Đang Cố Gắng Tối Đa Của Mình.

Tổng Thời Gian: Toàn Bộ Bài Kiểm Tra Thường Kéo Dài Khoảng 10-15 Phút.

Bài Kiểm Tra Có Đau Không?: Không, spirometry hoàn toàn không đau. Nó Có Thể Thấy Hơi Khó Chịu Hoặc Làm Bạn Chóng Mặt Nhẹ, Nhưng Nó An Toàn Và Không Xâm Lấn.

Để Có Được Kết Quả Chính Xác Từ Spirometry, Hãy Chuẩn Bị Đúng Cách:

1. Không Sử Dụng Bình Xịt Cứu Cấp Trước: Nếu Có Thể, Tránh Sử Dụng Bình Xịt Bronchodilator (Như Albuterol) Trong 4-6 Giờ Trước Bài Kiểm Tra. Nếu Bạn Cần Sử Dụng, Hãy Thông Báo Cho Nhân Viên Kiểm Tra.

1. Không Sử Dụng Bình Xịt Dài Hạn Trước: Tương Tự, Nếu Có Thể, Tránh Sử Dụng Bình Xịt Corticosteroid Hoặc LABA Trong 12-24 Giờ Trước. Thông Báo Cho Nhân Viên Nếu Bạn Đã Sử Dụng.

1. Tránh Chuyển Động Nặng: Tránh Tập Luyện Hoặc Hoạt Động Nặng Trong Một Giờ Trước Bài Kiểm Tra.

1. Không Hút Thuốc: Tránh Hút Thuốc Trong Ít Nhất 1 Giờ Trước, Tốt Hơn Là 4 Giờ.

1. Không Ăn Thức Ăn Nặng: Ăn Một Bữa Nhẹ Hoặc Không Gì Cả Trước Bài Kiểm Tra. Một Bụng Quá Đầy Có Thể Ảnh Hưởng Đến Kết Quả.

1. Tránh Rượu: Tránh Rượu Trước Bài Kiểm Tra.

1. Mang Theo Danh Sách Thuốc: Mang Theo Một Danh Sách Của Các Loại Thuốc Bạn Đang Dùng Hoặc Mang Theo Các Bình Xịt Của Bạn, Vì Nhân Viên Y Tế Có Thể Muốn Biết Điều Này.

1. Mang Theo Áo Rộng: Mang Quần Áo Rộng Rãi Để Bạn Có Thể Hít Vào Sâu Mà Không Bị Khó Chịu.

1. Không Bị Bệnh Cấp Tính: Nếu Bạn Bị Cảm Lạnh, Cúm, Hoặc Bệnh Hô Hấp Cấp Tính Khác, Hãy Báo Cho Bác Sĩ. Bài Kiểm Tra Có Thể Cần Được Hoãn Lại.

1. Đến Sớm: Đến Sớm Để Bạn Có Đủ Thời Gian Thư Giãn Trước Bài Kiểm Tra.

Kết Quả Spirometry Được So Sánh Với Các Giá Trị "Bình Thường" Dự Kiến Dựa Trên Tuổi, Giới Tính, Chiều Cao Và Chủng Tộc Của Bạn.

Kết Quả Được Báo Cáo Dưới Dạng Tuyệt Đối (Lít) Và Tỷ Lệ Phần Trăm Dự Kiến (% Dự Kiến).

Nhiều Bác Sĩ Tập Trung Vào FEV1 % Dự Kiến:

Nhiều Bác Sĩ Sử Dụng FEV1 % Dự Kiến Để Xác Định Mức Độ Nặng:

• FEV1 >= 80% Dự Kiến: Bình Thường Hoặc Chỉ Nhẹ Nhất (Tất Cả Giới Hạn)
• FEV1 50-79% Dự Kiến: Nhẹ Đến Vừa (Giới Hạn Gió Không Khí Nhẹ)
• FEV1 30-49% Dự Kiến: Nặng (Giới Hạn Gió Không Khí Rõ Rệt)
• FEV1 < 30% Dự Kiến: Rất Nặng (Giới Hạn Gió Không Khí Rất Nặng)

Tỷ Lệ FEV1/FVC:

Tỷ Lệ Này Giúp Phân Loại Loại Bệnh:

• Tỷ Lệ Bình Thường: Khoảng 75-80%
• Tỷ Lệ Thấp (< 70%): Cho Thấy "Obstructive" (Đường Thở Bị Tắc), Đặc Điểm Của Hen Suyễn Hoặc COPD
• Tỷ Lệ Bình Thường Với FVC Thấp: Có Thể Cho Thấy "Restrictive" (Phổi Không Hoàn Toàn Mở), Đặc Điểm Của Một Số Bệnh Khác

Phản Ứng Với Bronchodilators (Thử Nghiệm Bronchodilator):

Nhân Viên Y Tế Có Thể Cho Bạn Sử Dụng Một Bình Xịt Bronchodilator (Như Albuterol) Và Sau Đó Lặp Lại Spirometry. Nếu FEV1 Tăng ít nhất 12% Sau Bronchodilator, Đó Là Dấu Hiệu Của "Reversible Airway Obstruction", Đặc Điểm Của Hen Suyễn.

Nếu FEV1 Không Cải Thiện Đáng Kể Sau Bronchodilator, Đó Có Thể Là COPD (Tắc Nghẽn Không Thể Đảo Ngược).

Thí Dụ Kết Quả:

Hãy Nói Rằng Kết Quả Của Bạn Là:

• FEV1: 3.2 Lít (72% Dự Kiến) - Thấp Hơn Bình Thường
• FVC: 4.5 Lít (85% Dự Kiến) - Bình Thường
• Tỷ Lệ FEV1/FVC: 71% - Thấp Hơn Bình Thường
• Sau Bronchodilator: FEV1 Tăng Lên 3.7 Lít (82% Dự Kiến) - Cải Thiện

Diễn Giải: Đây Có Thể Chỉ Có Hen Suyễn Vì Tỷ Lệ Thấp Và Cải Thiện Sau Bronchodilator.

Hãy Luôn Yêu Cầu Bác Sĩ Giải Thích Kết Quả Của Bạn.

Spirometry Là Một Công Cụ Chẩn Đoán Mạnh Mẽ:

Hen Suyễn:

Biểu Hiện:

• FEV1 / FVC Thấp (Cho Thấy Tắc Nghẽn)
• FEV1 Thấp
• Cải Thiện Sau Bronchodilator (Điều Này Khác Biệt Với COPD)

COPD:

Biểu Hiện:

• FEV1 / FVC Thấp (Cho Thấy Tắc Nghẽn Vĩnh Viễn)
• FEV1 Thấp
• KHÔNG Cải Thiện Nhiều Sau Bronchodilator (Tắc Nghẽn Không Thể Đảo Ngược)

Viêm Phế Quản:

Có Thể Giống Hen Hoặc COPD Tùy Thuộc Vào Mức Độ Nặng.

Bệnh Hạn Chế (Chẳng Hạn Như Fibrosis Phổi):

Biểu Hiện:

• FVC Thấp
• FEV1 Cũng Thấp, Nhưng Tỷ Lệ FEV1/FVC Bình Thường Hoặc Cao
• Loại Mô Hình Này Gợi Ý Các Vấn Đề Khác Ngoài Tắc Nghẽn Đường Thở

Vậy Spirometry Có Chẩn Đoán Duy Nhất Không?: Không. Spirometry Là Một Phần Của Quy Trình Chẩn Đoán. Bác Sĩ Cũng Sẽ Xem Xét:

• Lịch Sử Bệnh (Các Triệu Chứng, Trigger)
• Kiểm Tra Thể Chất (Nghe Phổi Với Ống Nghe)
• Xét Nghiệm Khác (Như Xét Nghiệm Dị Ứng, Xét Nghiệm Khí Thở)
• Xét Nghiệm Hình Ảnh (Xray, CT Scan Nếu Cần)

Nếu Bạn Bị Hen Suyễn Hoặc COPD, Bạn Có Thể Cần Spirometry Định Kỳ Để Theo Dõi Tiến Triển:

Tần Suất Spirometry:

• Hen Suyễn Mới Được Chẩn Đoán: Spirometry Mỗi 6-12 Tháng Để Xác Nhận Chẩn Đoán Và Theo Dõi Phản Ứng Với Điều Trị
• Hen Suyễn Được Kiểm Soát Tốt: Spirometry Mỗi 1-2 Năm
• COPD: Spirometry Mỗi 6-12 Tháng
• Nếu Các Triệu Chứng Tệ Hơn: Spirometry Có Thể Được Thực Hiện Sớm Hơn

Có Thể Thấy Những Thay Đổi Như Thế Nào?

Hen Suyễn Được Kiểm Soát Tốt: FEV1 Nên Ổn Định Hoặc Cải Thiện Từ Lần Này Sang Lần Khác.

Hen Suyễn Không Được Kiểm Soát Tốt: FEV1 Có Thể Giảm Từ Lần Này Sang Lần Khác.

COPD: FEV1 Thường Giảm Từ Từ Từ Năm Này Sang Năm Khác, Nhưng Tốc Độ Giảm Phải Chậm Nếu Điều Trị Tốt (Nếu Bạn Bỏ Thuốc Lá).

Cho Biết Bác Sĩ Nếu:

• Kết Quả Của Bạn Tệ Hơn Từ Lần Cuối Cùng
• Các Triệu Chứng Của Bạn Tệ Hơn Mặc Dù Sử Dụng Bình Xịt Theo Hướng Dẫn
• Bạn Cần Sử Dụng Bình Xịt Cứu Cấp Thường Xuyên Hơn

Mặc Dù Spirometry Là Một Công Cụ Tuyệt Vời, Nó Có Một Số Hạn Chế:

1. Yêu Cầu Hợp Tác: Spirometry Yêu Cầu Bạn Hợp Tác Và Cố Gắng Tối Đa. Trẻ Nhỏ (Dưới 6 Tuổi) Hoặc Những Người Lú Lẫn Có Thể Không Thể Hợp Tác.

1. Kỹ Thuật Quan Trọng: Kỹ Thuật Rất Quan Trọng. Nếu Bạn Không Hít Vào Sâu Hoặc Thở Ra Đầy Đủ, Kết Quả Sẽ Không Chính Xác. Nhân Viên Y Tế Phải Được Đào Tạo Tốt.

1. Biến Động Hàng Ngày: FEV1 Có Thể Biến Động Trong Ngày. Nó Có Thể Cao Hơn Vào Buổi Chiều So Với Sáng. Nếu Bạn Lặp Lại Một Bài Kiểm Tra Cùng Ngày, Kết Quả Có Thể Khác Nhau.

1. Ảnh Hưởng Của Thuốc: Một Số Loại Thuốc Có Thể Ảnh Hưởng Đến Kết Quả.

1. Không Phát Hiện Tất Cả Các Bệnh: Một Số Bệnh Phổi Có Thể Không Được Phát Hiện Bằng Spirometry Đơn Giản. Các Bài Kiểm Tra Khác Có Thể Cần Thiết.

1. Biến Dị Cá Nhân: Giá Trị "Bình Thường" Được Dự Kiến Dựa Trên Các Công Thức Dân Số. Một Số Cá Nhân Có Thể Có Giá Trị Được Dự Kiến Khác Với Công Thức.

Vì Những Lý Do Này, Spirometry Nên Luôn Được Thực Hiện Và Diễn Giải Bởi Các Chuyên Gia Được Đào Tạo.