Viêm âm đạo: So sánh 3 loại phổ biến nhất – Triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Nguyên nhân và đặc điểm

BV xảy ra khi hệ vi khuẩn âm đạo maº¥t cân bằng – vi khuẩn có lợi (Lactobacillus) giảm, vi khuẩn kỵ khí (Gardnerella, Prevotella, Mycoplasma) tăng lên. BV không phải bệnh lây truyền qua đường tình dục theo nghÄ©a truyền thống, nhÆ°ng nghiên cứu cho thấy có bạn tình mới là yếu tố nguy cÆ¡ mạnh nhất gây tái phát.

Chẩn đoán: Tiêu chuẩn Amsel

Chẩn đoán BV khi có ít nhất 3 trong 4 tiêu chuẩn sau (Hainer & Gibson, Am Fam Physician, 2011):

1. Khí hư loãng, đồng nhất
2. pH âm đạo > 4,5
3. Test Whiff dương tính (mùi tanh cá khi nhỏ KOH)
4. Clue cells ≥ 20% trên soi tươi

Mẹo lâm sàng: Kết hợp pH > 4,5 + Whiff test dương tính có độ nhạy tương đương với đủ 3 tiêu chuẩn Amsel.

Điều trị BV (phụ nữ không mang thai)

Tái phát: 15–30% trong 3 tháng đầu. Metronidazole gel 0,75% đặt 2 lần/tuần trong 6 tháng có thể giúp duy trì hiệu quả (theo một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng). Không cần điều trị bạn tình nam theo khuyến cáo hiện tại.

Nguyên nhân và đặc điểm

Khoảng 75% phụ nữ sẽ bị viêm nấm âm đạo ít nhất một lần trong đời, và 40–45% bị từ 2 lần trở lên. Candida albicans chiếm phần lớn ca bệnh. Các yếu tố nguy cơ gồm: dùng kháng sinh gần đây, thai kỳ, đái tháo đường, suy giảm miễn dịch.

Chẩn đoán

Thường dựa vào viêm đỏ âm hộ kèm khí hư trắng vón cục và soi tươi KOH thấy nấm men nảy chồi hoặc sợi giả (độ nhạy 65–85%). Cấy nấm chỉ cần khi triệu chứng tái phát mà soi tươi âm tính.

Điều trị VVC

Thể không biến chứng (khỏe mạnh, không mang thai, nhẹ–trung bình, < 4 lần/năm):

• Clotrimazole cream 1%, 5 g/ngày × 7–14 ngày
• Miconazole cream 4%, 5 g/ngày × 3 ngày
• Miconazole viên đặt 1.200 mg, liều duy nhất
• Fluconazole 150 mg uống, liều duy nhất – tiện lợi, hiệu quả tÆ°Æ¡ng đương các phác đồ đặt

Thể tái phát (≥ 4 lần/năm):

• Điều trị tấn công: thuốc đặt azole 7–14 ngày, hoặc Fluconazole 100–200 mg mỗi 3 ngày × 3 liều
• Duy trì: Fluconazole 150 mg uống mỗi tuần trong 6 tháng

Nấm không phải C. albicans: Dùng azole không phải fluconazole trong 7–14 ngày. Acid boric dạng viên nang gelatin đặt âm đạo hàng ngày trong 14 ngày là lựa chọn thay thế.

Nguyên nhân và đặc điểm

Do ký sinh trùng Trichomonas vaginalis, lây truyền qua đường tình dục. Đây là bệnh STI có thể chữa khỏi phổ biến nhất. Bạn tình bắt buộc phải được điều trị đồng thời.

Chẩn đoán

Soi tươi nước muối sinh lý có thể thấy Trichomonas di động có roi (độ nhạy 50–82%). Bạch cầu nhiều hơn tế bào biểu mô trên soi tươi gợi ý viêm do Trichomonas. Xét nghiệm nước tiểu ly tâm có thể tăng phát hiện từ 73% lên 85%.

Điều trị TV

Nitroimidazole chữa khỏi khoảng 90% trường hợp. Thuốc đặt âm đạo đơn thuần chỉ chữa khỏi khoảng 50%, không nên dùng đơn lẻ.

• BV khi mang thai: Có liên quan đến sảy thai muộn, vỡ ối non và sinh non. Điều trị bằng Metronidazole 500 mg × 2 lần/ngày × 7 ngày hoặc Clindamycin 300 mg × 2 lần/ngày × 7 ngày.
• VVC khi mang thai: Chỉ dùng thuốc đặt azole trong 7 ngày. Không dùng fluconazole uống khi mang thai.
• TV khi mang thai: Metronidazole 2 g liều duy nhất, tốt nhất sau tuần 37, sau khi bác sÄ© cân nhắc lợi ích – nguy cÆ¡ (theo khuyến cáo CDC).

Nên đi khám phụ khoa thay vì tự điều trị khi:

• Lần đầu có triệu chứng viêm âm đạo
• Triệu chứng tái phát sau điều trị
• Đang mang thai
• Khí hÆ° có lần máu hoặc mùi bất thường kéo dài
• Sốt, đau bụng dưới (nghi ngờ viêm vùng chậu)
• Có bạn tình mới hoặc nhiều bạn tình

Lưu ý: Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Các phác đồ thuốc cần được bác sĩ chỉ định phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Tài liệu tham khảo

1. Hainer BL, Gibson MV. Vaginitis: Diagnosis and Treatment. Am Fam Physician. 2011;83(7):807-815.
2. Sobel JD. Vulvovaginal candidosis. Lancet. 2007;369(9577):1961-71.
3. CDC. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. Trichomoniasis section.
4. Bradshaw CS et al. High recurrence rates of bacterial vaginosis over the course of 12 months after oral metronidazole therapy. J Infect Dis. 2006;193(11):1478-86.