Chăm sóc bàn chân cho người tiểu đường: phòng ngừa biến chứng

Đường huyết cao kéo dài có thể gây tổn thương thần kinh (bệnh thần kinh ngoại biên), làm giảm cảm giác ở bàn chân. Khi đó, người bệnh có thể không cảm nhận được vết xước, phồng rộp hay bỏng. Đồng thời, lưu thông máu kém khiến vết thương lâu lành và dễ nhiễm trùng hơn.

Vì những lý do này, một tổn thương nhỏ ở bàn chân nếu không được phát hiện và chăm sóc kịp thời có thể tiến triển thành loét. Việc chăm sóc bàn chân đều đặn giúp phát hiện sớm vấn đề và giảm nguy cơ biến chứng.

ADA khuyến khích người bệnh tiểu đường tự kiểm tra bàn chân hằng ngày. Hãy quan sát kỹ cả lòng bàn chân, kẽ ngón và gót; có thể dùng gương hoặc nhờ người thân hỗ trợ nếu khó nhìn.

• Tìm các vết cắt, xước, phồng rộp, vết đỏ hoặc sưng
• Chú ý vùng da chai, nứt nẻ hoặc thay đổi màu sắc
• Để ý cảm giác nóng, đau, tê bì hoặc thay đổi cảm giác bất thường

Phát hiện sớm giúp bạn xử lý hoặc đi khám kịp thời trước khi vấn đề trở nặng.

Theo ADA và NHS, nên rửa chân hằng ngày bằng nước ấm và xà phòng dịu nhẹ, kiểm tra nhiệt độ nước bằng tay hoặc khuỷu tay để tránh bỏng do giảm cảm giác. Sau khi rửa, lau khô nhẹ nhàng, đặc biệt là kẽ ngón chân.

Da khô dễ nứt nẻ và tạo đường vào cho vi khuẩn. Bạn có thể thoa kem dưỡng ẩm dịu nhẹ lên mu và lòng bàn chân để giữ da mềm, nhưng không thoa kem vào kẽ ngón chân vì độ ẩm đọng lại ở đây có thể gây hăm và tạo điều kiện cho nấm phát triển.

Một số thói quen giúp giảm nguy cơ tổn thương:

• Không đi chân trần, kể cả trong nhà; nên mang dép hoặc giày mềm vừa vặn
• Kiểm tra bên trong giày trước khi mang để loại bỏ dị vật
• Chọn giày dép vừa chân, tránh chật hoặc cọ xát
• Cắt móng chân cẩn thận, cắt ngang và không cắt quá sát khóe
• Cử động ngón chân và tránh ngồi bắt chéo chân quá lâu để hỗ trợ lưu thông máu

Nền tảng của việc phòng ngừa biến chứng bàn chân là kiểm soát tốt đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị, cùng với chế độ ăn, vận động và dùng thuốc đúng chỉ định. ADA khuyến nghị người bệnh tiểu đường nên được khám và đánh giá bàn chân ít nhất mỗi năm một lần để phát hiện các yếu tố nguy cơ.

Người có biến chứng thần kinh, từng bị loét hoặc có vấn đề tuần hoàn cần được theo dõi thường xuyên hơn theo chỉ định của bác sĩ.

Hãy liên hệ nhân viên y tế sớm nếu bạn nhận thấy:

• Vết thương, vết loét, phồng rộp ở chân, đặc biệt nếu lâu lành
• Vùng da đỏ, sưng, nóng, đau hoặc có dịch, mủ
• Thay đổi màu sắc bàn chân, lạnh hoặc tê bì tăng dần
• Móng chân mọc ngược, nhiễm trùng móng hoặc nấm da chân

Không tự ý cắt bỏ vết chai hay xử lý vết thương phức tạp tại nhà; hãy để nhân viên y tế đánh giá và hướng dẫn.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Tiểu đường là bệnh mạn tính cần được theo dõi y tế thường xuyên. Các sản phẩm dưỡng ẩm chỉ hỗ trợ chăm sóc da chân, không phải thuốc điều trị tiểu đường hay biến chứng. Nếu có vết thương hoặc dấu hiệu nhiễm trùng ở chân, hãy đi khám sớm.

Bàn chân là vùng cần được người tiểu đường quan tâm đặc biệt vì nguy cơ giảm cảm giác và lành vết thương kém. Kiểm tra chân mỗi ngày, vệ sinh và dưỡng ẩm đúng cách, bảo vệ chân khỏi tổn thương, kiểm soát đường huyết và khám định kỳ là những việc làm giúp phòng ngừa biến chứng. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế kịp thời.