Chống nắng và bảo vệ da khỏi tia UV mùa hè: hướng dẫn dùng kem chống nắng đúng cách

Ánh nắng mặt trời chứa hai loại tia cực tím chính ảnh hưởng đến da là UVA và UVB. Theo các tài liệu da liễu, UVB là nguyên nhân chính gây cháy nắng, trong khi UVA góp phần vào lão hóa da sớm; cả hai đều liên quan đến tổn thương da theo thời gian.

Tiếp xúc nắng nhiều mà không bảo vệ có thể dẫn đến sạm da, xuất hiện nám, tàn nhang, da khô và lão hóa sớm. Vì vậy, bảo vệ da khỏi tia UV là biện pháp dự phòng quan trọng cho sức khỏe làn da.

Khi chọn kem chống nắng, có hai khái niệm quan trọng:

• SPF (Sun Protection Factor): phản ánh khả năng bảo vệ da khỏi tia UVB. CDC và AAD khuyến nghị chọn kem chống nắng có SPF từ 30 trở lên cho sinh hoạt hằng ngày.
• Phổ rộng (broad-spectrum): sản phẩm bảo vệ cả tia UVA và UVB. Nên ưu tiên loại ghi "broad-spectrum" trên bao bì.

Với người hoạt động dưới nước hoặc đổ mồ hôi nhiều, có thể chọn loại có khả năng kháng nước (water-resistant), nhưng vẫn cần thoa lại theo hướng dẫn.

Bôi kem chống nắng đúng cách quan trọng không kém việc chọn sản phẩm:

• Bôi trước khi ra nắng khoảng 15 phút để kem phát huy tác dụng.
• Thoa đủ lượng lên tất cả vùng da hở: mặt, cổ, tai, tay, chân.
• Thoa lại sau mỗi 2 giờ, hoặc sau khi bơi, đổ mồ hôi nhiều, lau khăn.
• Dùng đều đặn cả khi trời râm mát, vì tia UV vẫn xuyên qua mây.

Nhiều người bôi quá ít so với khuyến nghị, khiến mức bảo vệ thực tế thấp hơn chỉ số ghi trên sản phẩm.

Với vùng mặt, lượng kem chống nắng được khuyến nghị thường tương đương khoảng hai đốt ngón tay. Đừng quên những vùng dễ bỏ sót như vành tai, sau gáy, mu bàn tay và mu bàn chân. Nếu trang điểm, bạn có thể chọn các sản phẩm dạng xịt hoặc phấn có chỉ số chống nắng để thoa lại trong ngày mà không làm hỏng lớp trang điểm.

Kem chống nắng nên được kết hợp với các biện pháp bảo vệ khác để hiệu quả hơn:

• Hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt, thường khoảng 10–16 giờ.
• Mặc quần áo chống nắng, đội mũ rộng vành, đeo kính râm.
• Tìm bóng râm khi ở ngoài trời lâu.
• Bảo vệ cả vùng môi bằng son dưỡng có chỉ số chống nắng.

Trẻ nhỏ, người có làn da nhạy cảm hoặc tiền sử vấn đề về da nên tham khảo ý kiến bác sĩ da liễu về sản phẩm phù hợp.

Một vài lưu ý giúp chọn sản phẩm phù hợp với làn da:

• Da dầu, dễ nổi mụn: ưu tiên loại kết cấu nhẹ, không gây bít tắc (ghi "non-comedogenic").
• Da khô: chọn loại có thành phần dưỡng ẩm.
• Da nhạy cảm: cân nhắc kem chống nắng vật lý (chứa kẽm oxit, titan dioxit).
• Thử sản phẩm trên vùng da nhỏ trước khi dùng cho toàn mặt nếu da dễ kích ứng.
• Kiểm tra hạn sử dụng và bảo quản nơi thoáng mát.

Ngoài ra, hãy duy trì thói quen dưỡng ẩm và làm sạch da đầy đủ. Da được chăm sóc tốt sẽ khỏe mạnh và ít nhạy cảm hơn với tác động của môi trường. Nếu bạn đang dùng các sản phẩm điều trị da đặc biệt, nên hỏi ý kiến bác sĩ da liễu về cách kết hợp với kem chống nắng.

Có một số quan niệm chưa chính xác khiến việc chống nắng kém hiệu quả:

• "Da ngăm thì không cần chống nắng": mọi loại da đều có thể bị tổn thương bởi tia UV, dù mức độ khác nhau.
• "Chỉ cần bôi một lần buổi sáng là đủ": kem chống nắng giảm tác dụng theo thời gian và khi đổ mồ hôi, nên cần thoa lại trong ngày.
• "Ngồi trong nhà, gần cửa kính thì an toàn": một phần tia UVA có thể xuyên qua kính, nên vẫn nên bảo vệ da nếu ngồi cạnh cửa sổ nhiều giờ.
• "SPF càng cao thì có thể ở nắng lâu tùy ý": SPF cao tăng mức bảo vệ nhưng không cho phép phơi nắng vô hạn; vẫn cần thoa lại và che chắn.

Hiểu đúng giúp bạn xây dựng thói quen chống nắng hợp lý và bền vững hơn cho làn da.

Đa số trường hợp có thể tự chăm sóc tại nhà, nhưng bạn nên đến cơ sở y tế khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Xuất hiện nốt ruồi mới thay đổi kích thước, màu sắc, hình dạng bất thường.
• Vết loét trên da lâu lành, chảy máu.
• Da kích ứng, nổi mẩn nặng sau khi dùng sản phẩm chống nắng.
• Cháy nắng nặng, phồng rộp diện rộng.

• Chọn kem chống nắng phổ rộng SPF ≥ 30.
• Bôi trước 15 phút và thoa lại mỗi 2 giờ.
• Kết hợp che chắn, hạn chế nắng giờ cao điểm.

Lưu ý về sản phẩm: Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và tư vấn của nhân viên y tế. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng sản phẩm.

Bảo vệ da khỏi tia UV là thói quen đơn giản nhưng mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe làn da. Chọn kem chống nắng phổ rộng SPF từ 30 trở lên, bôi đủ và thoa lại đúng cách, kết hợp che chắn sẽ giúp bạn an tâm hơn dưới nắng hè.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ da liễu. Nếu da có biểu hiện bất thường, hãy thăm khám chuyên khoa.