Lão thị sau tuổi 40: dấu hiệu nhận biết, cách chăm sóc mắt và khi nào cần đi khám

Lão thị (tiếng Anh là presbyopia) là tình trạng mắt mất dần khả năng nhìn rõ các vật ở gần do thay đổi tự nhiên của thể thủy tinh theo tuổi. Theo thời gian, thể thủy tinh bên trong mắt trở nên kém đàn hồi và cơ thể mi điều tiết kém linh hoạt hơn, khiến mắt khó tập trung vào vật ở khoảng cách gần.

Đây là một phần bình thường của quá trình lão hóa, khác với cận thị hay viễn thị do cấu trúc khúc xạ của mắt. Hầu hết mọi người bắt đầu nhận thấy dấu hiệu lão thị sau tuổi 40 và tình trạng có thể tiếp tục tiến triển cho đến khoảng 65 tuổi.

Thể thủy tinh hoạt động như một thấu kính linh hoạt, thay đổi độ cong để giúp mắt nhìn rõ ở các khoảng cách khác nhau. Khi còn trẻ, thấu kính này mềm và dễ điều chỉnh. Theo tuổi tác, nó cứng dần và mất tính đàn hồi, làm giảm khả năng tập trung vào vật ở gần.

Vì quá trình lão hóa diễn ra ở tất cả mọi người, lão thị gần như là tình trạng không thể tránh khỏi. Nhiều thống kê cho thấy phần lớn người trên 45 tuổi đã gặp khó khăn khi nhìn gần, và đến khoảng 50 tuổi thì gần như ai cũng có biểu hiện lão thị ở các mức độ khác nhau.

Các biểu hiện của lão thị thường xuất hiện từ từ và dễ nhận ra trong sinh hoạt hằng ngày:

• Khó nhìn rõ chữ nhỏ ở khoảng cách đọc bình thường, phải đưa sách báo hoặc điện thoại ra xa hơn.
• Mỏi mắt, nhức mắt hoặc đau đầu sau khi đọc, làm việc gần trong thời gian dài.
• Cần ánh sáng mạnh hơn khi đọc.
• Khó chuyển nhanh tầm nhìn giữa vật ở gần và ở xa.

Nếu các dấu hiệu này khiến công việc và sinh hoạt bất tiện, đó là lúc nên đi khám mắt để được đánh giá chính xác.

Lão thị không thể đảo ngược, nhưng có nhiều giải pháp giúp cải thiện tầm nhìn gần:

• Kính đọc sách: Giải pháp đơn giản và phổ biến nhất cho người chỉ gặp khó khi nhìn gần. Nên được đo độ và tư vấn bởi chuyên gia khúc xạ.
• Kính đa tròng hoặc hai tròng: Phù hợp khi người dùng có thêm tật khúc xạ khác như cận thị hoặc loạn thị.
• Kính áp tròng: Có loại kính áp tròng đa tiêu hỗ trợ nhìn gần và xa, cần được bác sĩ tư vấn về cách sử dụng và vệ sinh.
• Phẫu thuật và một số phương pháp khác: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể tư vấn các can thiệp chuyên sâu tùy theo nhu cầu và tình trạng mắt.

Việc lựa chọn giải pháp phù hợp phụ thuộc vào nhu cầu sinh hoạt, nghề nghiệp và sức khỏe mắt của từng người, nên cần được chuyên gia nhãn khoa đánh giá.

Bên cạnh việc chỉnh kính, một số thói quen giúp giảm mỏi mắt và bảo vệ sức khỏe thị giác:

• Áp dụng nguyên tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút làm việc gần, nhìn ra xa khoảng 6 mét trong 20 giây.
• Bố trí ánh sáng đủ và phù hợp khi đọc, làm việc.
• Giữ khoảng cách hợp lý với màn hình và điều chỉnh cỡ chữ khi cần.
• Chớp mắt thường xuyên và giữ mắt đủ ẩm; nếu mắt khô khó chịu có thể tham khảo dược sĩ về nước mắt nhân tạo phù hợp.
• Duy trì chế độ ăn cân bằng, nhiều rau xanh và thực phẩm tốt cho mắt; bổ sung vi chất nên theo tư vấn chuyên môn.

Bạn nên đi khám mắt để được kiểm tra toàn diện nếu:

• Có dấu hiệu khó nhìn gần ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt.
• Thị lực thay đổi nhanh, nhìn mờ đột ngột hoặc nhìn đôi.
• Đau nhức mắt nhiều, đỏ mắt kéo dài, hoặc thấy chớp sáng, ruồi bay tăng đột ngột.
• Có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp cần theo dõi sức khỏe mắt định kỳ.

Hiệp hội Nhãn khoa khuyến nghị người trưởng thành nên khám mắt toàn diện ở tuổi 40, thời điểm các dấu hiệu sớm của bệnh hoặc thay đổi thị lực bắt đầu xuất hiện, và khám định kỳ theo tư vấn của bác sĩ sau đó.

Lão thị là thay đổi tự nhiên và không thể phòng tránh hoàn toàn, nhưng có thể khắc phục hiệu quả để duy trì chất lượng cuộc sống. Việc tự ý mua kính đọc sách không đúng độ trong thời gian dài có thể gây mỏi mắt; nên được đo và tư vấn bởi chuyên gia. Các sản phẩm hỗ trợ như nước mắt nhân tạo hay viên bổ mắt chỉ mang tính hỗ trợ và cần dùng theo hướng dẫn. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo.

Khó nhìn gần sau tuổi 40 là biểu hiện thường gặp của lão thị, một quá trình lão hóa tự nhiên của mắt. Bạn hoàn toàn có thể sinh hoạt thoải mái nhờ kính đọc sách phù hợp và thói quen chăm sóc mắt tốt. Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề về thị giác và lựa chọn giải pháp đúng đắn.

Nguồn tham khảo: Cleveland Clinic (Presbyopia), Mayo Clinic (Presbyopia), American Academy of Ophthalmology.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định của bác sĩ nhãn khoa. Khi sử dụng nước mắt nhân tạo hoặc sản phẩm bổ sung cho mắt, hãy đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và tham khảo ý kiến dược sĩ.