Mụn nhọt mùa nắng nóng ở người trưởng thành: nguyên nhân, chăm sóc tại nhà và khi nào cần đi khám

Mụn nhọt (tiếng Anh là boil hoặc furuncle) là một nốt sưng đỏ, đau, chứa mủ, hình thành khi nang lông và vùng mô xung quanh bị vi khuẩn xâm nhập và viêm. Tác nhân thường gặp nhất là vi khuẩn tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) vốn cư trú sẵn trên da và trong khoang mũi của nhiều người khỏe mạnh.

Vào mùa hè, mồ hôi ra nhiều kết hợp với bụi bẩn và ma sát từ quần áo có thể làm bít tắc lỗ chân lông. Khi hàng rào bảo vệ da bị tổn thương dù chỉ bởi một vết xước nhỏ hay vết côn trùng cắn, vi khuẩn có cơ hội đi vào sâu hơn và gây nhọt. Khi nhiều nhọt nằm sát nhau và thông với nhau dưới da, chúng tạo thành một cụm gọi là hậu bối (carbuncle), thường lớn và đau hơn.

Mụn nhọt có thể xuất hiện ở bất kỳ vùng da nào, nhưng hay gặp nhất ở những nơi có nhiều lông, mồ hôi và ma sát như mặt, sau gáy, nách, đùi và mông.

Một số dấu hiệu giúp nhận biết mụn nhọt bao gồm:

• Một nốt cứng, đỏ, sưng và đau khi chạm vào.
• Nốt to dần trong vài ngày, mềm hơn và xuất hiện đầu mủ màu trắng hoặc vàng ở trung tâm.
• Vùng da xung quanh có thể nóng và căng.
• Đôi khi kèm ngứa nhẹ trước khi nốt nổi rõ.

Phần lớn nhọt đơn lẻ, kích thước nhỏ sẽ tự vỡ và thoát mủ, sau đó lành dần trong khoảng một đến hai tuần.

Với một nốt nhọt nhỏ, bạn có thể áp dụng các bước chăm sóc đơn giản sau:

• Chườm ấm: Đắp khăn ấm sạch lên nốt nhọt khoảng 10–15 phút, vài lần mỗi ngày. Hơi ấm giúp giảm đau và thúc đẩy nhọt thoát mủ tự nhiên.
• Giữ vệ sinh: Rửa tay trước và sau khi chạm vào vùng da bị nhọt. Có thể vệ sinh nhẹ nhàng vùng da bằng dung dịch sát khuẩn phù hợp theo hướng dẫn.
• Không nặn, không chích: Tuyệt đối không tự ý nặn, bóp hay dùng kim chích nhọt, vì hành động này có thể đẩy vi khuẩn vào sâu hơn và làm nhiễm trùng lan rộng.
• Băng che khi cần: Khi nhọt đã vỡ, dùng gạc sạch thấm dịch và che lại để tránh lây lan; thay gạc thường xuyên.
• Giặt riêng khăn, áo: Quần áo, khăn mặt tiếp xúc với vùng nhọt nên được giặt sạch để hạn chế vi khuẩn lây sang vùng da khác hoặc người khác.

Mặc quần áo thoáng mát, thấm hút mồ hôi và tắm rửa sạch sẽ sau khi vận động ra nhiều mồ hôi cũng giúp giảm nguy cơ tái phát trong mùa nóng.

Khi bị mụn nhọt, một số thói quen có thể khiến tình trạng nặng hơn và cần tránh:

• Không dùng chung khăn tắm, dao cạo hay vật dụng cá nhân với người khác.
• Không tự ý dùng kháng sinh đường uống khi chưa có chỉ định, vì việc dùng không đúng có thể gây kháng thuốc.
• Không gãi hoặc cọ xát mạnh khiến da trầy xước thêm.
• Không đắp các loại lá, thuốc không rõ nguồn gốc lên nhọt vì có thể gây kích ứng hoặc bội nhiễm.

Bạn nên đến cơ sở y tế hoặc gặp bác sĩ da liễu nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Nhọt nằm ở vùng mặt, gần mắt, mũi, môi hoặc dọc theo cột sống.
• Có nhiều nhọt cùng lúc, hoặc nhọt tụ thành cụm lớn (hậu bối).
• Nhọt rất đau, sưng to nhanh hoặc đường kính lớn.
• Kèm theo sốt, ớn lạnh hoặc cảm giác mệt mỏi toàn thân.
• Vùng đỏ lan rộng nhanh ra xung quanh, có vệt đỏ kéo dài.
• Nhọt không cải thiện sau khoảng hai tuần, hoặc tái đi tái lại nhiều lần.
• Bạn có bệnh nền như đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc làm suy giảm miễn dịch.

Với nhọt lớn, bác sĩ có thể cần rạch và dẫn lưu mủ, đồng thời cân nhắc kê kháng sinh phù hợp. Đây là những thủ thuật cần thực hiện tại cơ sở y tế, không nên tự làm tại nhà.

Mụn nhọt là tình trạng phổ biến và thường lành tính, nhưng việc chăm sóc sai cách có thể dẫn đến nhiễm trùng lan rộng. Hãy ưu tiên giữ da sạch, khô thoáng và tránh tác động mạnh lên nốt nhọt. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, giúp bạn nhận biết và chăm sóc ban đầu; mọi quyết định dùng thuốc hoặc can thiệp y tế cần có ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ. Người có bệnh nền, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch nên tham khảo ý kiến chuyên môn sớm khi xuất hiện nhọt.

Mùa nắng nóng làm tăng nguy cơ nổi mụn nhọt do da tiết nhiều mồ hôi và dễ bít tắc nang lông. Phần lớn trường hợp có thể tự cải thiện bằng cách chườm ấm, giữ vệ sinh và tránh nặn nhọt. Tuy nhiên, khi nhọt ở vị trí nguy hiểm, kèm sốt hoặc lan nhanh, bạn cần đi khám để được xử trí đúng cách và phòng ngừa biến chứng.

Nguồn tham khảo: Mayo Clinic (Boils and carbuncles), Cleveland Clinic (Boils & Carbuncles), NHS (Boils).

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định của bác sĩ. Khi sử dụng các sản phẩm sát khuẩn ngoài da, hãy đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng và tham khảo ý kiến dược sĩ nếu cần.