Omega-3 cho người trưởng thành: vai trò với tim mạch, mắt và cách bổ sung an toàn

Omega-3 là nhóm axit béo không bão hòa đa, trong đó ba loại được quan tâm nhiều nhất là ALA (có trong thực vật như hạt lanh, hạt chia, quả óc chó), EPA và DHA (có nhiều trong cá béo và hải sản). EPA và DHA là hai loại omega-3 chuỗi dài có vai trò quan trọng với nhiều chức năng trong cơ thể.

Đây là các axit béo thiết yếu, nghĩa là cơ thể không tự tạo ra đủ và cần được cung cấp từ thực phẩm. Đó là lý do một chế độ ăn cân bằng với nguồn omega-3 phù hợp được khuyến khích cho người trưởng thành.

Các nghiên cứu cho thấy omega-3, đặc biệt là EPA và DHA, có liên quan đến một số khía cạnh sức khỏe:

• Tim mạch: EPA và DHA có thể giúp giảm nồng độ triglyceride trong máu. Một số phân tích tổng hợp ghi nhận việc tăng lượng EPA và DHA có liên quan đến giảm nhẹ nguy cơ một số biến cố tim mạch, với bằng chứng rõ hơn ở người đã có bệnh tim mạch.
• Mắt: DHA là thành phần cấu trúc của võng mạc; omega-3 được nghiên cứu trong bối cảnh sức khỏe mắt và tình trạng khô mắt.
• Sức khỏe chung: omega-3 tham gia vào nhiều quá trình sinh học của cơ thể.

Cần lưu ý rằng lợi ích của việc bổ sung omega-3 dạng viên khác nhau tùy đối tượng. Với người khỏe mạnh không có nguy cơ tim mạch cao, nhiều tổ chức không khuyến nghị dùng viên bổ sung một cách đại trà mà ưu tiên nguồn từ thực phẩm.

Cách bổ sung omega-3 được ưu tiên là thông qua chế độ ăn. Một số nguồn thực phẩm giàu omega-3 gồm:

• Cá béo: cá hồi, cá thu, cá mòi, cá trích, cá ngừ là nguồn EPA và DHA dồi dào.
• Hải sản khác cũng cung cấp một lượng omega-3.
• Nguồn thực vật: hạt lanh, hạt chia, quả óc chó, dầu hạt cải cung cấp ALA.

Nhiều khuyến nghị dinh dưỡng gợi ý nên ăn cá, đặc biệt là cá béo, một vài lần mỗi tuần như một phần của chế độ ăn cân bằng.

Nếu cân nhắc dùng thực phẩm bổ sung omega-3, một số điểm cần lưu ý:

• Phần lớn các tổ chức cho rằng khoảng 250–500 mg EPA và DHA mỗi ngày là đủ để duy trì sức khỏe chung ở người trưởng thành khỏe mạnh. Nhu cầu có thể khác nhau tùy tình trạng sức khỏe.
• Người có bệnh tim mạch hoặc triglyceride cao có thể cần liều khác và nên dùng theo chỉ định, theo dõi của bác sĩ.
• Đọc kỹ nhãn để biết hàm lượng EPA và DHA thực tế, vì đây mới là thành phần quan trọng chứ không chỉ tổng khối lượng dầu cá.
• Bảo quản đúng cách để tránh dầu bị oxy hóa.

Một số nhóm cần thận trọng và nên hỏi ý kiến chuyên môn trước khi dùng, ví dụ người đang dùng thuốc chống đông máu, người chuẩn bị phẫu thuật, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.

Bạn nên tham khảo ý kiến chuyên môn trước hoặc trong khi bổ sung omega-3 nếu:

• Đang có bệnh nền tim mạch, rối loạn mỡ máu hoặc các bệnh mạn tính.
• Đang dùng thuốc, đặc biệt là thuốc chống đông máu hoặc thuốc ảnh hưởng đông máu.
• Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.
• Chuẩn bị phẫu thuật.
• Gặp tác dụng không mong muốn như khó chịu tiêu hóa, ợ tanh kéo dài.

Dược sĩ hoặc bác sĩ có thể giúp bạn xác định có thực sự cần bổ sung hay không, và lựa chọn sản phẩm cùng liều dùng phù hợp với tình trạng của bạn.

Omega-3 là dưỡng chất có lợi nhưng không phải là giải pháp vạn năng và việc bổ sung cần phù hợp với từng người. Ưu tiên nguồn từ thực phẩm, và chỉ dùng viên bổ sung khi cần thiết, nên có tư vấn chuyên môn. Thực phẩm bổ sung không thể thay thế cho một chế độ ăn cân bằng và lối sống lành mạnh. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo.

Omega-3, đặc biệt là EPA và DHA, đóng vai trò trong sức khỏe tim mạch và nhiều chức năng của cơ thể. Cách bổ sung được ưu tiên là thông qua chế độ ăn cân bằng có cá béo và các nguồn thực vật. Nếu cân nhắc dùng thực phẩm bổ sung, hãy chọn sản phẩm có hàm lượng EPA, DHA rõ ràng, dùng đúng liều và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ, nhất là khi bạn có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc.

Nguồn tham khảo: NIH Office of Dietary Supplements (Omega-3 Fatty Acids), NIH NCCIH (Omega-3 Supplements), American Heart Association.

Sản phẩm thực phẩm bổ sung không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Tham khảo ý kiến dược sĩ/bác sĩ trước khi sử dụng. Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định của bác sĩ.