Phòng ngừa khàn tiếng và bảo vệ giọng nói cho người nói nhiều: giáo viên, telesales, người bán hàng

Giọng nói được tạo ra khi dây thanh trong thanh quản rung động. Khi nói nhiều, nói to hoặc gắng giọng trong thời gian dài, dây thanh phải hoạt động liên tục và dễ bị quá tải. Theo NIDCD và Cleveland Clinic, lạm dụng giọng nói là một trong những nguyên nhân thường gặp gây khàn tiếng và mệt giọng.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ ở người dùng giọng chuyên nghiệp: môi trường ồn buộc phải nói to, không khí khô hoặc điều hòa, mất nước, nói liên tục không nghỉ, hút thuốc và tiếp xúc khói bụi. Khàn tiếng do lạm dụng giọng thường cải thiện khi dây thanh được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách.

Những thói quen đơn giản dưới đây giúp giảm áp lực lên dây thanh:

• Uống đủ nước: giữ cho cổ họng và dây thanh đủ ẩm; uống nước đều trong ngày, đặc biệt khi nói nhiều.
• Nghỉ giọng định kỳ: tranh thủ những quãng nghỉ ngắn giữa các tiết dạy, các cuộc gọi để dây thanh phục hồi.
• Hạn chế nói to và hét: dùng micro hoặc thiết bị khuếch âm khi giảng dạy, trình bày trong môi trường ồn.
• Giữ ẩm không khí: tránh ngồi ngay luồng gió điều hòa; cân nhắc máy tạo ẩm nếu phòng quá khô.
• Hạn chế hắng giọng mạnh: thay bằng nuốt nước bọt hoặc nhấp ngụm nước.

Sử dụng giọng hợp lý giúp truyền tải hiệu quả mà ít gây mỏi:

• Thở bằng cơ hoành: lấy hơi sâu từ bụng để hỗ trợ giọng, thay vì gắng sức ở cổ họng.
• Nói với âm lượng vừa phải, ngắt câu và lấy hơi hợp lý.
• Khởi động giọng nhẹ nhàng trước buổi nói dài, tương tự khởi động trước khi vận động.
• Giữ tư thế thẳng để hỗ trợ hô hấp và phát âm.
• Tránh nói khi đang rất mệt hoặc đang khàn nặng; ưu tiên để giọng nghỉ.

Bên cạnh thói quen tốt, một số sản phẩm có thể giúp làm dịu và giữ ẩm cổ họng khi phải nói nhiều:

• Nước muối sinh lý để súc họng: giúp làm sạch và làm dịu vùng họng; súc nhẹ nhàng hằng ngày.
• Kẹo/viên ngậm dịu họng: kích thích tiết nước bọt, giảm cảm giác khô rát; chọn loại phù hợp và dùng theo hướng dẫn.
• Xịt họng làm dịu: hỗ trợ giảm khô, rát họng tạm thời.
• Viên ngậm giảm đau họng khi có cảm giác đau rát nhẹ, dùng theo hướng dẫn.

Các sản phẩm này chỉ hỗ trợ làm dịu triệu chứng, không thay thế việc nghỉ giọng và điều trị khi cần. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng; với người có bệnh nền, phụ nữ mang thai, hãy hỏi ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng.

Một số thói quen có thể làm giọng nói tổn thương thêm:

• Hét, nói to kéo dài hoặc cố nói khi đang khàn nặng.
• Hút thuốc và tiếp xúc khói thuốc, làm khô và kích ứng đường hô hấp.
• Uống nhiều rượu bia, cà phê gây mất nước.
• Hắng giọng mạnh và liên tục.
• Lạm dụng đồ uống lạnh, nhiều đường khi cổ họng đang nhạy cảm.

Khàn tiếng do lạm dụng giọng thường cải thiện sau khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, bạn nên đi khám, đặc biệt là khám chuyên khoa tai mũi họng, khi:

• Khàn tiếng kéo dài trên 2–3 tuần mà không cải thiện.
• Mất giọng hoàn toàn, hoặc giọng thay đổi nhiều và dai dẳng.
• Kèm đau khi nuốt, khó nuốt, khó thở, ho ra máu.
• Sờ thấy khối ở cổ, sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Khàn tiếng tái đi tái lại ảnh hưởng đến công việc.

Khàn tiếng kéo dài cần được bác sĩ đánh giá để loại trừ các nguyên nhân cần điều trị, như tổn thương dây thanh hoặc các bệnh lý vùng họng – thanh quản.

Khàn tiếng kéo dài không nên xem nhẹ, đặc biệt ở người hút thuốc lâu năm. Phụ nữ mang thai, người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc nên tham khảo dược sĩ/bác sĩ trước khi dùng các sản phẩm ngậm, xịt họng. Không dùng kẹo, viên ngậm cho trẻ nhỏ do nguy cơ hóc nghẹn. Súc họng bằng nước muối cần thực hiện nhẹ nhàng, không nuốt.

Với người phải nói nhiều, giọng nói là "công cụ làm việc" cần được chăm sóc chủ động. Uống đủ nước, nghỉ giọng hợp lý, dùng kỹ thuật phát âm đúng và hạn chế các yếu tố gây kích ứng sẽ giúp bảo vệ dây thanh bền lâu. Khi khàn tiếng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, hãy đi khám chuyên khoa tai mũi họng.

Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng. Một số sản phẩm hỗ trợ không phải là thuốc và không thay thế thuốc chữa bệnh; tham khảo ý kiến dược sĩ/bác sĩ trước khi sử dụng.