Nhau Bong (Placental Abruption): Nguyên Nhân & Xử Trí

Chẩn đoán nhau bong dựa trên tiền sử lâm sàng, khám thể chất, và các xét nghiệm hình ảnh. Các bác sĩ sẽ:

1. Lấy tiền sử: Hỏi về chấn thương gần đây, khi nào bắt đầu chảy máu hoặc đau, có tiền sử cao huyết áp hoặc tiền sản giật không.

1. Khám thể chất: Kiểm tra huyết áp, nhịp tim, và các dấu hiệu sốc. Khám bụng để đánh giá độ cứng của tử cung, cơn co, và đau. Lấy mẫu máu từ âm đạo (nếu không chảy máu quá nhiều) để kiểm tra xem có chảy máu từ bánh nhau hay từ âm đạo.

1. Siêu âm: Siêu âm sản khoa để tìm ra hematoma (mảng máu trong tử cung hoặc sau bánh nhau), mức độ tách rời bánh nhau (nếu thấy), vị trí bánh nhau, lượng nước ối, nhịp tim bé, và tình trạng thai nhi. Tuy nhiên, siêu âm chỉ phát hiện khoảng 50% các trường hợp nhau bong, vì vậy nếu nghi ngờ nhau bong nhưng siêu âm âm tính, vẫn cần theo dõi chặt chẽ.

1. Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu để đánh giá số lượng huyết sắc tố (hemoglobin), tiểu cầu, và các yếu tố đông máu (PT, aPTT, fibrinogen). Nếu fibrinogen thấp hoặc các yếu tố đông máu bất thường, có thể gợi ý rối loạn đông máu liên quan đến nhau bong.

1. Theo dõi thai nhi: Ghi nhận nhịp tim bé liên tục (CTG) để đánh giá tình trạng thai nhi.

Nhau bong được phân loại thành ba mức độ tùy thuộc vào mức độ tách rời bánh nhau:

1. Nhau bong nhẹ (Grade 1): Tách rời bánh nhau dưới 10% diện tích bề mặt. Phụ nữ có thể có chảy máu âm đạo nhẹ, đau bụng nhẹ hoặc không. Thường không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến mẹ hay bé, nhưng cần theo dõi.

1. Nhau bong vừa phải (Grade 2): Tách rời bánh nhau 10-50% diện tích bề mặt. Phụ nữ có chảy máu hoặc không (nhau bong không triệu chứng), đau bụng, cơn co tử cung. Tức nhân có thể bị hạn chế oxy, nhịp tim có thể bất thường. Nguy cơ cao hơn gây ảnh hưởng xấu.

1. Nhau bong nặng (Grade 3-4): Tách rời bánh nhau trên 50% hoặc 100% diện tích bề mặt. Đây là tình trạng cấp cứu. Phụ nữ sẽ chảy máu nhiều (có thể chảy máu âm đạo hoặc chảy máu nội trong tử cung), đau bụng dữ dội, cơn co tử cung liên tục. Thai nhi có nguy cơ cao mất mạng hoặc bị tổn thương não. Phụ nữ có thể bị sốc chảy máu, rối loạn đông máu, suy thận cấp, hoặc các biến chứng khác.

Mặc dù phân loại này hữu ích, nhưng trong thực tiễn lâm sàng, có thể khó xác định chính xác mức độ tách rời. Do đó, các bác sĩ thường dựa vào tình trạng lâm sàng của phụ nữ để xác định mức độ nặng.

Xử trí nhau bong tùy thuộc vào mức độ nặng, tuần số thai kỳ, và tình trạng của mẹ và bé. Các phương pháp xử trí bao gồm:

1. Nhau bong nhẹ: Phụ nữ sẽ được nhập viện để theo dõi. Siêu âm lặp lại để xác định xem nhau bong có tiến triển không. Ghi nhận nhịp tim bé liên tục (CTG). Nếu tình trạng ổn định, có thể chờ chuyển dạ tự nhiên hoặc hẹn sinh vào ngày hôm sau (sau tuần 37).

1. Nhau bong vừa phải hoặc nặng: Nếu ở tuần 34 hoặc sau, sinh con ngay lập tức (qua sinh thường hoặc sinh mổ tùy theo tình huống). Nếu ở trước tuần 34, cân nhắc sử dụng corticosteroid để tăng cường phát triển phổi bé, nhưng cũng cần sẵn sàng sinh ngay nếu tình trạng xấu đi.

1. Theo dõi mẹ: Đặt ít nhất hai đường truyền IV lớn để có thể truyền dịch và máu nhanh chóng nếu cần. Lấy máu để xét nghiệm (hemoglobin, tiểu cầu, PT/aPTT, fibrinogen). Theo dõi huyết áp và nhịp tim liên tục. Có sẵn các loại thuốc huyết áp và máu để truyền nếu cần.

1. Theo dõi bé: Ghi nhận nhịp tim bé liên tục. Nếu nhịp tim bất thường hoặc có dấu hiệu suy hô, sinh ngay. Nếu chảy máu nặng hoặc không kiểm soát được, có thể cần phải cắt tử cung để cứu mẹ.

1. Sau sinh: Theo dõi mẹ để phát hiện sớm chảy máu tiếp theo, sốc, hoặc các biến chứng khác. Theo dõi bé để phát hiện sớm các vấn đề từ thiếu oxy.

Mặc dù không thể hoàn toàn phòng ngừa nhau bong, nhưng có một số biện pháp có thể giảm nguy cơ:

1. Tránh chấn thương: Tránh ngã, tai nạn giao thông, đánh đập, hay các chấn thương khác. Khi lái xe, hãy mặc dây an toàn. Tránh các hoạt động nguy hiểm.

1. Kiểm soát huyết áp: Nếu có cao huyết áp, hãy kiểm soát tốt. Ăn ít muối, tập thể dục, giảm stress, và uống thuốc nếu được kê đơn.

1. Tránh thuốc lá, rượu, và cocain: Những chất này có thể tăng nguy cơ nhau bong.

1. Chế độ ăn uống cân bằng: Ăn đủ chất xơ, vitamin C, E, và folate - có thể giảm nguy cơ.

1. Phòng ngừa tiền sản giật: Nếu có nguy cơ, hãy sử dụng các biện pháp phòng ngừa (aspirin liều thấp, canxi bổ sung).

1. Theo dõi định kỳ: Kiểm tra huyết áp và nhịp tim bé định kỳ.

Đối với phụ nữ có tiền sử nhau bong ở lần mang thai trước, nguy cơ tái diễn cao (10-25%). Do đó, cần:

• Thông báo cho bác sĩ ngay từ lúc lên kế hoạch mang thai
• Kiểm tra huyết áp sớm và thường xuyên
• Tránh chấn thương
• Có kế hoạch sinh sớm hơn bình thường (có thể vào tuần 37-38) để giảm nguy cơ

Nguồn tham khảo

• WHO — Pregnancy
• Mayo Clinic — Pregnancy
• ACOG — Pregnancy
• Bệnh viện Phụ sản Trung ương

Thông tin tham khảo từ các tổ chức y tế uy tín. Mọi quyết định điều trị cần được tham vấn bởi bác sĩ hoặc dược sĩ có chuyên môn.