Viêm tai ngoài (swimmer's ear) ở trẻ em mùa hè đi bơi: dấu hiệu, cách chăm sóc và khi nào cần đi khám

Bình thường, ống tai có một lớp ráy tai mỏng giúp bảo vệ và chống thấm nước. Khi trẻ bơi hoặc ngâm nước lâu, nước có thể đọng lại trong ống tai, làm lớp da ở đây ẩm ướt kéo dài và mất đi hàng rào bảo vệ tự nhiên.

Theo Cleveland Clinic, môi trường ẩm trong ống tai tạo điều kiện cho vi khuẩn hoặc nấm phát triển, dẫn đến viêm. Ngoài ra, việc dùng tăm bông, ngón tay hay vật cứng ngoáy tai có thể gây trầy xước lớp da mỏng, khiến vi sinh vật dễ xâm nhập hơn. Trẻ bơi nhiều, sống ở vùng khí hậu nóng ẩm, hoặc có thói quen ngoáy tai là những đối tượng dễ mắc.

Cha mẹ có thể nghi ngờ trẻ bị viêm tai ngoài khi thấy các dấu hiệu sau, thường xuất hiện sau khi bơi hoặc tiếp xúc nước:

• Đau tai, tăng lên khi kéo vành tai hoặc ấn vào phần sụn trước ống tai — đây là dấu hiệu khá đặc trưng.
• Ngứa trong ống tai ở giai đoạn sớm.
• Tai đỏ, sưng ở cửa ống tai.
• Chảy dịch trong, đục hoặc có mùi từ tai.
• Cảm giác đầy, ù tai hoặc nghe kém tạm thời do ống tai sưng nề.

Trẻ nhỏ chưa nói rõ có thể quấy khóc, hay đưa tay lên kéo hoặc dụi tai, khó chịu khi nằm nghiêng bên tai đau. Theo KidsHealth (Nemours), đau khi chạm hoặc kéo vành tai là điểm giúp gợi ý viêm tai ngoài hơn là viêm tai giữa.

Khi nghi ngờ trẻ bị viêm tai ngoài, cha mẹ có thể hỗ trợ con bằng các biện pháp sau trong khi theo dõi và thu xếp đưa trẻ đi khám:

• Giữ tai khô: tạm ngừng bơi, tránh để nước vào tai khi tắm gội (có thể dùng bông gòn tẩm chút vaseline đặt nhẹ ở cửa tai khi tắm, sau đó lấy ra).
• Giảm đau: chườm ấm nhẹ bên ngoài tai có thể giúp trẻ dễ chịu; thuốc giảm đau hạ sốt thông dụng cho trẻ (như paracetamol) dùng đúng liều theo cân nặng và hướng dẫn có thể hỗ trợ — nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ.
• Không ngoáy tai: tránh dùng tăm bông hay vật cứng đưa vào ống tai vì làm tổn thương nặng thêm.
• Không tự nhỏ thuốc vào tai khi chưa rõ tình trạng màng nhĩ — việc dùng thuốc nhỏ tai cần theo chỉ định của bác sĩ.

Viêm tai ngoài do nhiễm khuẩn thường cần thuốc nhỏ tai kê đơn của bác sĩ và phần lớn cải thiện trong khoảng 7–10 ngày sau khi bắt đầu điều trị.

Phòng ngừa tập trung vào việc giữ ống tai khô và hạn chế tổn thương da tai:

• Làm khô tai sau khi bơi: nghiêng đầu mỗi bên để nước chảy ra, lau khô vành tai bằng khăn mềm; có thể dùng máy sấy ở chế độ mát, để xa và thấp nhất.
• Dùng nút bịt tai khi bơi cho trẻ hay bị tái phát.
• Tránh ngoáy tai bằng tăm bông, kẹp tóc hay ngón tay.
• Với trẻ thường xuyên bị viêm tai ngoài, một số hướng dẫn đề cập việc dùng dung dịch nhỏ tai làm khô (chứa acid acetic pha loãng hoặc cồn) sau khi bơi để phòng ngừa — tuy nhiên chỉ áp dụng khi có tư vấn của bác sĩ và không dùng nếu trẻ có thủng màng nhĩ, đang đặt ống thông khí hoặc đang chảy dịch tai.

Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế (tai mũi họng hoặc nhi khoa) khi:

• Trẻ đau tai nhiều, quấy khóc, ngủ kém hoặc đau không giảm.
• Tai chảy dịch, chảy mủ hoặc có mùi hôi.
• Sưng đỏ lan ra vùng quanh tai, sau tai hoặc kèm sốt.
• Nghe kém rõ rệt hoặc ù tai kéo dài.
• Triệu chứng không cải thiện sau 1–2 ngày chăm sóc, hoặc nặng lên nhanh.

Cần khám sớm hơn nếu trẻ có bệnh nền như đái tháo đường, suy giảm miễn dịch, hoặc nếu sưng đau lan rộng kèm sốt cao — vì có nguy cơ nhiễm trùng nặng hơn. Khi đó việc tự chăm sóc tại nhà là không đủ.

Viêm tai ngoài và viêm tai giữa là hai tình trạng khác nhau và cách xử trí cũng khác nhau, vì vậy cha mẹ không nên tự chẩn đoán hay tự dùng lại đơn thuốc cũ cho trẻ. Việc dùng thuốc nhỏ tai, kháng sinh hay bất kỳ thuốc nào cho trẻ cần theo chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không đưa vật lạ vào sâu ống tai để “lấy nước” hay làm sạch.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và chẩn đoán của bác sĩ. Hãy tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào cho trẻ.

Viêm tai ngoài là vấn đề thường gặp ở trẻ trong mùa bơi lội nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng cách giữ tai khô và tránh ngoáy tai. Khi trẻ đau tai sau khi bơi, cha mẹ nên cho con tạm ngừng bơi, giữ tai khô và theo dõi sát; nếu đau nhiều, chảy dịch hoặc sốt, hãy đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp. Sự chú ý kịp thời của cha mẹ giúp con nhanh khỏi và tránh biến chứng.